Usvojen reformski zakon: Evo ko sve može da pruža platne usluge

Pružalac platnih usluga u Republici Srpskoj može da bude banka, društvo za izdavanje elektronskog novca, mikrokreditno društvo, platna institucija, pružalac usluge pružanja informacija o računu, Ministarstvo finansija Republike Srpske i organi jedinica lokalne samouprave, Investiciono-razvojna banka Republike Srpske i javni poštanski operater sa sjedištem u RS.

Zakon o platnim uslugama usvojen je u četvrtak (9. jula) u Narodnoj skupštini Republike Srpske (NSRS).

Pružanje platnih usluga, koje obavlja Centralna banka BiH, vrši se u skladu s propisima kojima se uređuju njene nadležnosti i ovlasti. Kada Ministarstvo finansija Republike Srpske, organi jedinica lokalne samouprave pružaju platne usluge u okviru svojih isključivih nadležnosti i ovlašćenja utvrđenih posebnih zakonom, ne primjenjuju se odredbe novog zakona.

Precizirano je da je platna institucija privredno društvo sa sjedištem u Republici Srpskoj koje ima dozvolu Agencije za pružanje jedne ili više platnih usluga. Platna institucija može početi da pruža platne usluge po dobijanju dozvole Agencije. Platna institucija koja, pored platnih usluga, obavlja samo operativne i pomoćne poslove povezane s pružanjem platnih usluga, ne smatra se hibridnom platnom institucijom.

Privredno društvo koje obavlja i druge privredne djelatnosti, u skladu s posebnim zakonom koji uređuje te djelatnosti, jeste hibridna platna institucija.

Pošte mogu vršiti isplatu gotovog novca potrošačima na teret računa koji se vodi kod banke i prijem i naplatu čekova po tekućim računima potrošača. Pošte mogu pružati platne usluge u ime i za račun banaka, a mogu pružati i usluge posredovanja između banaka i korisnika.

Osnivački kapital

Osnivački kapital platne institucije koja se bavi izvršavanjem novčanih doznaka ne može biti manji od 40.000 KM.

Ako platna institucija izvršava usluge iniciranja plaćanja, onda njen osnivački kapital ne može biti manji od 100.000 KM.

Osnivački kapital platne institucije mora da bude minimum 250.000 KM ako pruža jednu ili više platnih usluga.

Ciljevi zakona: Konkurencijom do boljih usluga

Osnovni ciljevi donošenja Zakona o platnim uslugama su da se:

- tržište platnih usluga otvori za nove učesnike, tj. nove pružaoce platnih usluga - platne institucije, koje će konkurisati bankama kao tradicionalnim finansijskim organizacijama, što bi trebalo da pozitivno utiče na efikasnost izvršenja platnih transakcija i veću pristupačnost plaćanja,

- unaprijedi tržište platnih usluga primjenom savremenih tehničkih dostignuća i tehnologija u ovoj oblasti, 

- ojača tržišna konkurencija i obezbijedi veća zaštita korisnika platnih usluga uz sigurno i transparentno poslovanje pružalaca usluga plaćanja,

- stvore realne pretpostavke za daljnje unapređenje platnog prometa prema modelima koji se primjenjuju u zemljama okruženja i Evropskoj uniji,

- omogući brže i lakše obavljanje platnog prometa bezgotovinskim instrumentima plaćanja, uz veću zaštitu korisnika platnih usluga, te smanjenje gotovog novca u opticaju,

- unaprijedi obim e-trgovine,

- doprinese implementaciji smjernica za politike dogovorene u okviru Plana rasta za Zapadni Balkan: prioritet br. 3 - Pristup jedinstvenom području plaćanja u evrima (engl. Single Euro Payments Area - SEPA).

Rudić: Ova reforma platnog prometa jednako je važna kao što je bila reforma s početka 21. vijeka

Iz Vlade Republike Srpske naveli su da zakon o platnim uslugama predstavlja reformski zakon u oblasti platnog prometa.

"Zakonom se stvaraju pravne pretpostavke za postepeno uvođenje koncepta tzv. otvorenog bankarstva u kojem, osim banaka i Preduzeća za poštanski saobraćaj Republike Srpske, platne usluge mogu da pružaju i nebankarske finansijske organizacije - platne institucije. Predloženi Zakon o platnim uslugama predstavlja novu reformu platnog prometa, jednaku važnu i sveobuhvatnu kao što je bila reforma s početka 21. vijeka", poručila je pomoćnica ministra finansija u Vladi RS Snježana Rudić prilikom obrazlaganja zakona u NSRS.

Osim toga, dodala je, usvajanje ovog zakona takođe predstavlja jedan od najznačajnijih zahtjeva za priključenje evropskom platnom sistemu za prekogranična plaćanja u evrima - SEPA (eng. Single Euro Payments Area).

Zakon o platnim uslugama biće objavljen u Službenom glasniku Republike Srpske, a stupa na snagu 1. januara 2027. godine. Ministar će u roku od šest mjeseci od dana stupanja na snagu ovog zakona donijeti neophodne podzakonske akte.