Mojtaba Khamenei ima mrežu luksuznih vila od Londona do Dubaija

U ulici sa drvoredima na sjeveru Londona, poznatoj kao "Ulica milijardera" (Billionaire’s Row), niz uglavnom praznih vila stoji iza visokih živih ograda i zatamnjenih kapija. Dok tuda prolaze djeca na putu ka školi, ispred patrolira privatno obezbjeđenje u tamnim SUV vozilima.

Iza fasada tih luksuznih kuća u ulici The Bishops Avenue nalazi se mreža koja se proteže od Teherana do Dubaija i Frankfurta. Krajnje vlasništvo vodi, kroz slojeve ofšor kompanija, do jednog od najmoćnijih ljudi na Bliskom istoku: Mojtaba Khamenei, drugog najstarijeg sina bivšeg iranskog vrhovnog vođe, Ayatollah Ali Khameneija i novog lidera Irana.

Pedestšestogodišnji klerik nadgleda ogromno investiciono carstvo, prema riječima ljudi upoznatih sa situacijom i procjeni jedne vodeće zapadne obavještajne agencije. Ti izvori kažu da mlađi Khamenei izbjegava da imovinu vodi na svoje ime, ali da je direktno učestvovao u poslovima, od kojih neki datiraju najmanje od 2011. godine.

Njegova finansijska moć obuhvata sve: od brodarskih poslova u Persijskom zalivu do švajcarskih bankovnih računa i britanskih luksuznih nekretnina vrijednih više od 100 miliona funti, navode izvori koji su tražili anonimnost iz straha od odmazde ili zato što nisu ovlašćeni da javno govore. Zajedno, ova mreža firmi pomogla je Khameneiju da usmjeri sredstva - prema nekim procjenama mjere se u milijardama dolara - na zapadna tržišta, uprkos američkim sankcijama uvedenim protiv njega 2019. godine.

To uključuje elitne nekretnine: jedna kuća je 2014. kupljena za 33,7 miliona funti, u nekim od najekskluzivnijih londonskih četvrti, vilu u oblasti koja se naziva "Beverly Hills Dubaija" i luksuzne evropske hotele od Frankfurta do Majorke. Sredstva za te transakcije prolazila su kroz račune banaka u Velikoj Britaniji, Švajcarskoj, Lihtenštajnu i Ujedinjenim Arapskim Emiratima, prema dokumentima koje je vidio Bloomberg i izvorima upoznatim sa slučajem. Novac uglavnom potiče od prodaje iranske nafte, kažu izvori.

Arden Court Gardens, na Bishops Avenue u Londonu, gde su Ali Ansari, glavni finasijski čovek Khamenei carstva i Birch Ventures  navedeni kao vlasnici | Jose Sarmento Matos/Bloomberg

Nijedan dokument koji je Bloomberg vidio ne navodi imovinu direktno na ime Khameneija. Umjesto toga, mnoge kupovine vode se na ime iranskog biznismena Ali Ansari, koji je pod sankcijama Ujedinjenog Kraljevstva od oktobra prošle godine.

Državni mediji u Iranu prikazuju bivšeg vrhovnog vođu i njegovu porodicu - dio revolucionarnog pokreta koji je 1979. srušio monarhiju u ime siromašnih i islama - kao ljude koji žive skromno i pobožno. Nema mnogo dokaza da je porodica koristila stranu imovinu za luksuzan život. Ipak, skriveno bogatstvo mlađeg Khameneija u suprotnosti je sa tom slikom pobožnosti koju režim promoviše, naročito u trenutku rastućeg siromaštva, nemira i protesta protiv Islamske Republike, koji su odnijeli hiljade života u Iranu samo od početka ove godine i podstakli nostalgiju za zbačenom monarhijom.

Bes usmjeren ka visokom nivou korupcije i ekonomskog lošeg upravljanja u režimu često je usmjeren na takozvane aghazadeh - pogrdan izraz za djecu elite optuženu da su ogromno bogatstvo stekla zahvaljujući političkim vezama svojih porodica.

Jednogodišnja istraga Bloomberg Newsa otkriva kako se finansijski domet porodice proširio izvan granica Islamske Republike. Ova priča zasniva se na intervjuima sa ljudima koji imaju direktna saznanja o finansijskim poslovima Mojtabe Khameneija, kao i na analizi zemljišnih knjiga i povjerljivih poslovnih dokumenata - od ugovora o upravljanju hotelima do podataka o vlasništvu kompanija i bankarskim transferima. Prema procjeni zapadnih obavještajnih službi, Ansari je imao ključnu ulogu u tim poslovima.

Mojtaba Khamenei, koji se smatrao moćnom figurom iza kulisa iranskog političkog sistema i ima bliske veze sa Islamskom revolucionarnom gardom (IRGC), uglavnom je izbjegavao javnost iako je njegov uticaj rastao, da bi sada doveo do toga da je naslijedio njegovog oca na mjestu vrhovnog vođe.

Priča o Khameneijevom investicionom portfoliju u inostranstvu pokazuje kako je iranska elita uspjela da prebaci kapital u inostranstvo uprkos jednom od najstrožih režima sankcija u modernoj istoriji, uvedenih zbog iranskog nuklearnog programa i podrške oružanim grupama koje se suprotstavljaju Izraelu i zapadnoj politici na Bliskom istoku. Ekonomski pritisci dodatno su pojačani nakon povratka Donalda Trumpa na vlast 2025. godine. Ipak, slabosti globalnog finansijskog sistema - od nedovoljno transparentnih registara vlasništva do ograničene primjene sankcija - omogućavaju tajnim mrežama da funkcionišu, kažu stručnjaci za finansijski kriminal.

"Mojtaba ima velike udjele ili faktičku kontrolu nad različitim kompanijama u Iranu i inostranstvu", kaže Farzin Nadimi iz The Washington Institute for Near East Policy, koji je proučavao finansijsko carstvo porodice Khamenei. "Kada analizirate njegovu finansijsku mrežu, Ali Ansari je glavni nosilac računa za njega. To Ansarija čini jednim od najuticajnijih oligarha u zemlji danas."

U saopštenju preko advokata, Ansari je rekao da "snažno negira da je ikada imao finansijski ili lični odnos sa Mojtabom Khameneijem" i najavio da će osporiti britanske sankcije. Khamenei nije odgovorio na zahtjeve za komentar poslate 12. januara preko iranskog ministarstva spoljnih poslova i ambasada u UAE i Velikoj Britaniji.

Jedna od nekoliko rezidencija u Bishops aveniji u Londonu skrivena je od pogleda | Jose Sarmento Matos/Bloomberg

Mojtabin finansijski čovjek

Ali Ansari, 57-godišnji građevinski magnat, prošle godine je od strane britanskih vlasti opisan kao "korumpirani iranski bankar i biznismen" kada je sankcionisan zbog "finansijske podrške" aktivnostima IRGC-a, moćne vojne grane koja odgovara direktno vrhovnom vođi i koja je sama po sebi sankcionisana od strane Ujedinjenog Kraljevstva. Ansari nije podložan sankcijama u EU ili SAD.

Iz radničke porodice sjeverozapadno od Teherana, Ansari je postao lice ogromne poslovne mreže u Iranu koja uključuje luksuzni kompleks Iran Mall, veleprodajne pijace i privatnu banku Ayandeh Bank koja je u međuvremenu ugašena.

Njegova porodica preselila se u Teheran oko revolucije 1979. godine, kada su mnogi vjerovali obećanjima da će novi islamski lideri preraspodijeliti bogatstvo svrgnutog šaha. Navodi se da je njegov otac učestvovao u odboru za obnovu finansiranom od kancelarije vrhovnog vođe radi restauracije vjerskih objekata. Taj posao doveo je Ansarijevog oca u kontakt sa visokim vjerskim autoritetima, uključujući članove unutrašnjeg kruga Khameneija, rekli su izvori.

Krajem 1980-ih, pred kraj Iransko - iračkog rata, mlađi Ansari je pozvan u vojsku. U to vrijeme se prvi put susreo sa Mojtabom Khameneijem, čiji je otac tada bio predsjednik Irana, prema izvorima.

Kasnije je Ansari dobio unosne državne ugovore i uvozničke licence, brzo ulazeći u građevinu, transport i petrohemijsku industriju - sektore koji su služili kao kanali za prebacivanje državnih sredstava u inostranstvo, prema nekim izvorima.

Tokom 1990-ih i ranih 2000-ih, Ansari je bio poznat kao rastući industrijalac u Teheranu. Godine 2009. osnovao je TAT Bank, koja je kasnije pokrenula plan izgradnje Iran Mall, luksuznog tržnog centra u vlasništvu banke.

Poslovnica Ayandeh Bank u Teheranu snimljena u maju 2019. godine | Ali Mohammadi/Bloomberg

 

Do 2013. godine, spajanje je pretvorilo TAT u Ayandeh Bank, koja je propala 2025. godine, pogođena optužbama o interne pozajmice i uvučena u dugove, uz kontroverze zbog bliskih političkih veza s vlastima. Izvori upoznati s tim navode da je mlađi Khamenei bio ključan za rad banke i projekat tržnog centra. Ansari je bio glavni akcionar Ayandeh Bank.

Ansari se privatno sastajao sa Khameneijem u kući u luksuznom teheranskom kvartu Zafaraniyeh, rekli su dva izvora, i više puta je koristio kancelarije Ayandeh Banke za povjerljive sastanke.

Kako je Ansarijevo domaće poslovno carstvo raslo, tako je rastao i njegov uticaj kao finansijskog posrednika Mojtabe Khameneija u inostranstvu, uspostavljajući bankarske veze širom Evrope i preusmjeravajući profite od izvoza nafte kroz složene mreže kompanija u UAE, prema nekim izvorima. Veliki dio novca u mreži prolazio je kroz ne-iranske firme poput Ziba Leisure Ltd. (registrovane u Saint Kittsu i Nevisu), Birch Ventures Ltd. (ostrvo Man) i A&A Leisure Ltd., kao i preko emiratijskih entiteta poput Midas Oil Industries FZC i Midas Oil Trading DMCC.

Zvanično, državna National Iranian Oil Company prodaje naftu zemlje, ali sankcije su primorale većinu trgovine da se odvija kroz nejasne kanale uključujući fiktivne firme, posrednike i neformalne trgovce, prema američkim zvaničnicima i izvorima upoznatim sa poslovanjem. Elita povezana sa vrhovnim vođom i IRGC - uključujući mlađeg Khameneija - bila je centralna u kontroli nekih od ovih mreža, rekli su izvori.

Skriveno bogatstvo novog lidera Irana u suprotnosti je sa slikom pobožnosti koju režim promoviše, naročito u trenutku rastućeg siromaštva, nemira i protesta protiv Islamske Republike, koji su odneli hiljade života u Iranu samo od početka ove godine | MAHSA/AFP/Getty Images

U jednom primjeru, posrednička firma sa sjedištem u UAE korišćena je za transfere preko Abu Dhabi Islamic Bank PJSC do Ziba Leisure, prema SWIFT porukama koje je pregledao Bloomberg. Dokumenti pokazuju da je Ziba Leisure osnovana 2014. godine sa Ansarijem i Morisom Mashalijem, iransko-rođenim britanskim državljaninom, kao dva direktora. Transfer je obavljen prije uvođenja bilo kakvih sankcija prema Khameneiju i Ansariju.

ADIB je naveo da posluje pod strogim regulatornim nadzorom i da pomenuti entiteti nisu njihovi klijenti.

Godine 2016, Ansari je dobio kiparsko državljanstvo, što mu je omogućilo otvaranje novih bankovnih računa i kompanija u Evropi. Takođe je pomoglo da prikrije njegove političke veze sa Iranom, prema izvorima. Zvaničnici na ostrvu su kasnije razmatrali mogućnost oduzimanja državljanstva u kontekstu provjere njegovih veza sa IRGC i mlađim Khameneijem, prema dokumentima koje je pregledao Bloomberg.

Ministarstvo unutrašnjih poslova Kipra odbilo je da komentariše da li je Ansarijevo Kiparsko državljanstvo oduzeto, ali je navelo da je slučaj pod istragom.

"Zloupotrebljavaju naš sistem"

Njegov otac bio je na čelu jedne od najbogatijih organizacija u zemlji, nastale oduzimanjem hiljada nekretnina i sredstava nakon revolucije. Poznata kao Kancelarija za sprovođenje Khomeinijeve naredbe, ili SETAD, upravlja imovinom vrijednom milijarde dolara, komercijalnim udjelima i dobrotvornim organizacijama. To je jedan od najvećih državnih konglomerata na Bliskom istoku, koji posluje u sektorima od osiguranja do energije i telekomunikacija.

Njegovo inostrano poslovno carstvo je, međutim, znatno skromnije i manje jasno definisano. Ako je zamišljeno kao "rezervni fond" u slučaju da porodica mora da napusti Iran, odluka britanskih vlasti da sankcionišu Ali Ansarija i zamrznu njegovu imovinu dodatno je zakomplikovala situaciju.

Bloomberg je identifikovao više od deset nekretnina u Londonu u vlasništvu ove mreže. Jedna, na ulici The Bishops Avenue, vodi se na Ansarijevo ime, dok su druge u vlasništvu kompanije Birch Ventures, gde britanski Companies House pokazuje Ansarija kao jedinog aktivnog stvarnog vlasnika.

Fotografije sa sahrane Ansarijevog oca u junu 2025. pokazuju blisku povezanost porodice sa iranskim liderstvom, s prisutnima iz porodice i veteranima savjetnika vrhovnog vođe.

Međutim, neuspjeh Ayandeh Bank ponovo je izazvao kritike domaće javnosti i nekih tvrdolinijaških političara. Više bankarskih propasti u prethodnoj deceniji pripisuje se lošem upravljanju od strane izvršnih direktora koji su optuženi za nezakonito bogaćenje ili davanje ogromnih kredita. U oktobru prošle godine, tvrdolinijaški poslanik Amir-Hossein Sabeti pozvao je pravosuđe da natjera Ansarija da nadoknadi gubitke banke, prema izvještajima Islamic Republic News Agency.

Mreža takođe posjeduje luksuzne hotele u finansijskoj prestonici Njemačke, Frankfurtu, kao i na sunčanoj jugozapadnoj obali Majorke u Španiji. Penthaus u Four Seasons Private Residences Toronto prodat je 2020. za 10,5 miliona kanadskih dolara, dok je dio zgrade u Parizu prodat 2023.

Hilton procenjuje da li nastavak upravljanja hotelom Hilton Frankfurt Gravenbruch može da ga izloži riziku od sankcija, nakon što je istraga Bloomberg News otkrila ranije u februaru da je krajnji vlasnik te nekretnine Mojtaba Khamenei |Ben Kilb/Bloomberg

"Iranska vlada pokušava da uspostavi uporište u njemačkom finansijskom sistemu", kaže Nargess Eskandari-Grunberg, zamjenica gradonačelnika Frankfurta rođena u Teheranu i oštra kritičarka iranskog režima. "Oni zloupotrebljavaju naš sistem."

Hotel Hilton Frankfurt Gravenbruch, na južnoj strani grada, posjeduje spa, golf klub i dvije balske sale. U saopštenju povodom rebrendiranja pod Hiltonom 2024. godine, američki globalni lanac istakao je istoriju hotela u gostovanju međunarodnih zvijezda i šefova država.

Finansijski zapisi i saopštenje Hiltona pokazuju da je Moris Mashali upravni direktor Allsco Gravenbruch Hotelbetriebsgesellschaft mbH, vlasnika hotela od 2011. godine. Ugovor o upravljanju potpisan je sa Hiltonom 2024.

Hilton Worldwide Holdings Inc. i Four Seasons odbili su komentar.

Britanski korporativni zapisi pokazuju da su Mashali, advokat, i Ansari držali funkcije u više firmi, uključujući Veritas Reales Investment Ltd. i A&A Leisure, koja je ugašena 2024.

Dokumenti koje je pregledao Bloomberg identifikuju ih kao suvlasnike Ziba Leisure, koja je bila jedini akcionar Allsco Gravenbruch Hotelbetriebsgesellschaft i frankfurtskog hotela. Njemački i luksemburški korporativni zapisi pokazuju da se vlasnička struktura promijenila barem dva puta u protekloj godini, ali Mashali i dalje ostaje direktor kontrolnog entiteta. Javne evidencije možda ne uključuju najnovije promjene u vlasništvu.

U pisanom saopštenju za Bloomberg, Mashali je naveo da je njegova veza sa Ansarijem "uvijek bila kao regulisanog advokata koji pruža pravne savjete i konsultanta u saradnji sa advokatskim firmama". Njegov advokat je dodatno negirao bilo kakvu vezu sa Khameneijem ili poslovanje u kojem bi Khamenei imao interes.

Niti Khamenei niti Ansari nisu odgovorili na pitanja o navedenim entitetima.

Evropski zvaničnik uključen u istrage pranja novca kaže da bi britansko zamrzavanje imovine Ansarija moglo da podstakne rasprodaju evropskih nekretnina mreže u slučaju da EU uvede dodatne restrikcije.

Zamjenica gradonačelnika Frankfurta poziva njemačku vladu na veće akcije: "Ovaj režim nema nikakvu legitimnost. Kompanije i saradnici onih na vlasti moraju biti sankcionisani," istakla je Eskandari-Grunberg, u kontekstu smrtonosnih protesta u Iranu.

(Ovaj tekst je prvobitno objavljen u januaru 2026. i ažuriran je kako bi uključio najnovije promene i događaje)