Ima li bojkot smisla? Koliko trgovci u BiH zarađuju

Trgovci u Bosni i Hercegovini (BiH) iz godine u godinu bilježe rast prometa i dobiti, a posebno maloprodaja, čiji je rast ubrzao u postpandemijskom periodu. Prema desezoniranim podacima, u novembru 2024. maloprodaja je kumulativno bila oko 56 odsto veća u odnosu na decembar 2019. godine.

"Ovakav trend omogućila su poboljšanja na tržištu rada - i po pitanju rastućeg broja zaposlenih, ali i realnog rasta zarada koji je prisutan od početka 2023. Rast cijena bio je intenzivan u toku 2022. i 2023. godine, što nije usporilo maloprodaju. Na primjeru cijena proizvođača hrane vidimo porast od oko 18 odsto u prosjeku u 2022. i oko devet odsto u 2023, dok su cijene u maloprodaji rasle samo nešto brže, oko 22 odsto i 11 odsto za isti period", navode u analitičkom timu Bloomberg Adrije.

Nakon Hrvatske, bojkot trgovina zbog rasta cijena osnovnih životnih namirnica za danas je najavljen u BiH i Srbiji.

Kako bismo sagledali poslovanje trgovaca, koji bi mogli da budu predmet bojkota, izdvojili smo one koji su registrovani za djelatnost Trgovina na malo u nespecijaliziranim prodavnicama pretežno hranom, pićima i duhanskim proizvodima i koji su u 2023. godini (podaci za 2024. godinu još nisu dostupni) ostvarili ukupne prihode veće od 100 miliona maraka. U BiH je, prema finansijskim izvještajima, 11 takvih maloprodajnih lanaca.

Trgovci s prihodima iznad 100 miliona KM u 2023. godini

Bingo Tuzla prvi je u BiH po ostvarenim prihodima godišnje. Ovaj trgovački lanac je 2021. godine imao 1,4 milijarde maraka prihoda, 2022. godine se taj iznos popeo na 1,6 milijardi, a 2023. godine na 1,9 milijardi KM. Neto dobit u tri godine se skoro udvostručila, od 86,1 miliona u 2021. godini do 158,3 miliona KM u 2023. godini.

Tropic maloprodaja Banjaluka takođe bilježi rast prihoda, ali im neto dobit pada. Prihodi su sa 369,5 miliona u 2021. godini porasli na 560,2 miliona u 2023, dok su 2021. završili u gubitku od 2,9 miliona, 2022. sa dobiti od 11,6 miliona, a 2023. godinu imaju neto dobit od 7,8 miliona KM.

Konzum Sarajevo je za tri godine prošao put od 33 hiljade KM neto dobiti do 10,9 miliona KM. Prihodi su od 2021. godine rasli sa 353,2 na 492,9 miliona KM u 2023. godini.

FIS Vitez nije oscilirao kao i ostali trgovački lanci, pa su mu i prihodi i dobit na približno istom nivou u periodu od 2021. do 2023. godine, prihodi od 330 do 360 miliona i dobit oko 29 miliona godišnje.

Fructa-Trade Derventa prihodi su sa 206,6 miliona u 2021. godini porasli na 342 miliona u 2023. godini, a neto dobit sa 12 na 22,7 miliona KM.

Leburić-Komerc Prnjavor idući je po prihodima koji su sa 173,5 miliona rasli na 261,8 miliona KM, dok mu se dobit sa 12,9 miliona popela na 17,7 miliona KM.

Robot General Trading Co Sarajevo prihodi su u tri godine rasli sa 208,4 miliona na 240,7 miliona, a dobit je udvostručena, sa 4,9 miliona u 2021. godini na 10,2 miliona u 2023. godini.

Još četiri trgovca prešla su u 2023. godini iznos od 100 miliona maraka ostvarenih prihoda i to: YIMOR Domaljevac, Market AS Banjaluka, Amko Komerc Sarajevo i Nameks Široki Brijeg.

Gdje se nalaze maloprodavci iz BiH u odnosu na regionalne i evropske konkurente

U analitičkom timu Bloomberg Adrije ističu da maloprodavci iz BiH imaju manje prosječne i medijalne vrijednosti bruto marži u odnosu na konkurente iz Slovenije i Hrvatske, ali opet veće od prosječnih i medijalnih vrijednosti evropskih maloprodavaca.

"Bruto marže potvrđuju i distribuciju kupovne moći između ovih regionalnih zemalja. U domenu profitabilnosti mjereno EBITDA maržom, maloprodavci iz BiH, Slovenije i Hrvatske su prosječno profitabilniji u odnosu na navedene evropske maloprodajne lance. Prosječne i medijalne vrijednosti EBITDA marže maloprodavaca u BiH su niže od hrvatskih i neznatno više od slovenačkih. To možemo opravdati većim pritiskom troškovne strane slovenačkih maloprodavaca zbog skupljih usluga i viših troškova zaposlenih", naveli su u analitičkom timu Bloomberg Adrije.