Pored samih raketa, Starlinka i Elona Muska kao lica čitave operacije, iza SpaceX-a - kompanije koja je ovog mjeseca izvela najveći IPO u istoriji stoji lanac dobavljača. Te kompanije proizvode dijelove ključne za funkcionisanje sistema, s obzirom da bez njih nijedna raketa ne bi uspješno poletjela, nijedan Starlink terminal ne bi radio, niti bi sateliti mogli da šalju signal nazad na Zemlju.
Ovaj lanac je izrazito važan za vas ukoliko želite da budete dio SpaceX priče, ali ne želite da sav rizik vežete za jednu kompaniju čija se akcija već pokazala kao izrazito volatilna i koja će sigurno nastaviti u budućnosti sa trbulentnim kretanjima.
SpaceX-ove akcije su nakon izlaska na berzu prvo snažno porasle, a zatim u samo nekoliko dana brzo pale. Što se jasno naslutilo s obzirom na ogromnu trežnju za akcijama kompanije, gdje je očekivano da uslijedi korekcija kao rezultat uzimanja profita od strane investitora, ali da li to znači da je kompanija loša? Naprotiv, SpaceX i dalje ima dominantnu poziciju u komercijalnim lansiranjima, Starlink koji generiše sve veće prihode i Starship kao projekat koji može promijeniti koncept svemirskih putovanja, međutim velika tražnja je dovela do brzog rasta kompanije, a to je ono što možemo i dalje očekivati jer će u narednim godinama SpaceX biti pomno praćen.
S obzirom na volatilnost koja će nam SpaceX priređivati, bolje pitanje bi bilo: da li je možda zanimljivije kupiti kompanije koje rastu zajedno sa SpaceX-om, ali čije akcije nisu potpuno zavisne od jednog čovjeka, jednog IPO-a i jednog raspoloženja investitora?
Razlog zbog kojeg ove kompanije mogu biti zanimljive je to što nisu nužno one koje se najviše pominju kada se govori o svemiru, što daje mnogo više prostora za rast ovih kompanija bez prevelikog hajpa koji bi drastično uticao na volatilnost akcije. Često su to dobavljači koji stoje iza tehnologije, infrastrukture i komponenti koje SpaceX mora da kupuje kako bi povećavao broj lansiranja, satelita i korisnika Starlinka.
Filtronic - skrivena opklada na Starlink
Filtronic je britanska kompanija za koju većina investitora vjerovatno nikada nije čula, ali koja se nalazi veoma blizu glavnog pokretača SpaceX priče, a to je upravo Starlinka.
Kompanija proizvodi radiofrekventne sisteme i tehnologiju zasnovanu na galijum-nitridu, poznatom kao GaN. To su komponente koje omogućavaju snažniji i efikasniji prenos signala, što je posebno važno za satelitsku komunikaciju. Pri širenju Starlink mreže nije dovoljno samo povećavati broj satelita u orbiti, mora istovremeno da se povećava kapacitet mreže, kvalitet signala, snaga i energetska efikasnost komunikacione opreme, jer bez toga veći broj satelita ne predstavlja poboljšana uslugu za korisnike.
Za razliku od mnogih kompanija koje samo indirektno mogu profitirati od rasta svemirskog sektora, Filtronic ima konkretnu vezu sa SpaceX-om. Koja je ostvarena na osnovu ugovore za isporuku RF tehnologije za Starlink, a to je izuzetno važno jer Filtronic nije kompanija koja ima desetine ogromnih kupaca.
Međutim ovdje pored prilike leži i veoma visok rizik. Ako Starlink nastavi da povećava broj korisnika, širi pokrivenost i postaje važniji dio globalne telekomunikacione infrastrukture, Filtronic može imati snažan rast prihoda bez potrebe da sam finansira rakete, satelite ili lansiranja. Kompanija praktično prodaje ''lopate i krampove'' u svemirskoj zlatnoj groznici.
Međutim, koncentracija na jednog velikog kupca i to od oko 80 odsto prihoda koji dolaze od SpaceX-a može biti opasna. SpaceX ima ogromnu pregovaračku moć i ima prostor da snažno pritiska dobavljače da smanjuju troškove. Ukoliko SpaceX odluči da određenu komponentu razvija interno ili pronađe jeftinijeg dobavljača, Filtronic bi to osjetio veoma brzo.
Filtronic zato predstavlja direktnu, ali i rizičnu opklada na rast Starlinka. Ako SpaceX priča nastavi da privlači kapital, Filtronic može biti kompanija koju tržište tek naknadno otkriva, ali ako se rast Starlinka uspori ili SpaceX promijeni dobavljača, akcija bi pretrpjela snažan udarac.
Linde - stabilniji način da se učestvujete u SpaceX priči
Linde je potpuna suprotnost Filtroniku, jer ne predstavlja kompaniju koja zavisi od jednog kupca, nego globalnog industrijskog giganta koji snabdijeva hemijsku, energetsku, zdravstvenu, prehrambenu i proizvodnu industriju.
Ipak, upravo zato Linde može biti zanimljiva kompanija za investitore koji žele izloženost SpaceX-u, ali ne žele da njihov portfolio zavisi od toga da li će sljedeći Starship test proći savršeno ili ne.
Rakete kako bi poletjele neophodni su im industrijski gasovi. Za Starship su posebno važni tečni kiseonik, koji služi kao oksidator i tečni azot, koji se koristi za hlađenje i pročišćavanje sistema. Linde zato gradi postrojenje za separaciju vazduha u Brownsvilleu, u blizini SpaceX-ovog Starbasea, koje će proizvoditi te gasove za Starship testiranja i lansiranja.
To je važna veza jer rast SpaceX-a ne znači samo veći broj satelita u orbiti. On podrazumijeva više testiranja, veći broj lansiranja, veću potrošnju industrijskih gasova i veću potrebu za infrastrukturom na zemlji.
Međutim, priču oko SpaceX treba posmatrati za Linde kao dodatni kanal rasta i ne treba se oslanjati na to da je SpaceX ključni pokretač njegove investicione priče. Linde ima široku bazu kupaca, snažnu profitabilnost i poslovni model koji je znatno stabilniji od većine kompanija iz svemirskog sektora. Čak i ako SpaceX uspori, Linde i dalje ima potražnju iz bolnica, fabrika čipova, hemijske industrije i energetskih projekata.
To znači da je potencijalni rast od SpaceX-a manji nego kod Filtronika, ali je i rizik mnogo manji. Za investitora koji želi da bude dio svemirske priče bez kupovine akcije čija cijena može da padne dvocifreno u jednom danu, Linde predstavlja konzervativniji pristup.
STMicroelectronics - čipovi iza Starlink mreže
Kompanija već više od decenije sarađuje sa SpaceX-om na razvoju tehnologija za Starlink. Njeni inženjeri zajedno sa SpaceX-om rade na ključnim tehnologijama za satelite i korisničke terminale, dok kompanija ističe BiCMOS kao jednu od platformi važnih za visokofrekventnu komunikacionu opremu. Takva tehnologija može biti važna za antene sa faznim nizom, koje elektronski usmjeravaju signal ka satelitu bez fizičkog pomjeranja.
Da bi mreža donosila više prihoda SpaceX-u, kompanija mora da prodaje sve više terminala korisnicima, kompanijama, avionima, brodovima i telekom operaterima. Svaki novi terminal povećava potrebu za komponentama, dok svaki novi satelit zahtjeva sve sofisticiraniju komunikacionu opremu.
STMicroelectronics je saopštio da je do sada isporučio više od 7,5 milijardi integrisanih kola za Starlink program. Kompanija navodi da je aktivni silicijum u tim komponentama pokrio približno 20.000 kvadratnih metara, što pokazuje obim proizvodnje potreban za Starlinkovu mrežu.
Najveća prednost STMicroelectronicsa jeste to što SpaceX ne kupuje samo standardne čipove iz kataloga. Riječ je o komponentama koje su tokom godina zajednički razvijane i prilagođavane Starlinkovim satelitima i korisničkim terminalima. Takav odnos može stvoriti veću prepreku za konkurenciju, jer bi promjena dobavljača zahtijevala dodatno testiranje, prilagođavanje dizajna i vrijeme.
STMicroelectronics takođe nije kompanija čiji rezultati zavise samo od SpaceX-a. Ona proizvodi mikrokontrolere, senzore, čipove za automobile, industriju, energetiku i potrošačku elektroniku. To znači da investitor dobija stabilniju i diverzifikovaniju kompaniju, ali i manju direktnu izloženost SpaceX-u.
Rizik je u tome što je industrija čipova ciklična. Kada proizvođači automobila, telefona ili industrijske opreme smanje porudžbine, prihodi i marže mogu brzo da se nađu pod pritiskom. Starlink može biti snažan kanal rasta, ali sam po sebi ne može potpuno neutralisati slabost u drugim velikim segmentima poslovanja.
SpaceX kao marketinški kanal
Najvažnija stvar kod SpaceX-a je njegova trenutna pozicija koja je postala jedan od najjačih marketinških kanala u industriji. Elon Musk je uspio da od lansiranja rakete napravi globalni događaj koji prati publika daleko šira od ljudi koji inače prate svemirsku industriju i koja se razumije dovoljo u cjelokupnu priču. Što znači da Musk lako novom misijom prema Mjesecu ili Marsu podižu interesovanje investitora za čitav sektor.
Ovo dovodi do toga da investitori počinju da traže način kako da učestvuju u toj priči, ne kupujući samo SpaceX, nego i kompanije koje proizvode satelitsku opremu, komponente, komunikacionu tehnologiju, gorivo i infrastrukturu.
To će stvoriti pozitivan efekat na na njene dobavljače, gdje SpaceX dobija najviše pažnje, ali dio tog optimizma preliva se na kompanije koje su manje poznate, a koje direktno ili indirektno učestvuju u njegovom rastu.
Međutim, ne biste trebali da se oslanajte na pretpostavke da svaka kompanija koja ima riječ 'space' u prezentaciji automatski predstavlja dobru investiciju. Ključne stvari koje treba da sagledate i provjeriti jeste da li kompanija zaista ima ugovore, tehnologiju koju je teško zamijeniti i finansijsku snagu da izdrži period kada se rast uspori.
Ko je zanimljiv i kome?
Filtronic je najčistija opklada na rast Starlinka i širenje SpaceX-ove satelitske mreže. Njegova prednost je direktna veza sa SpaceX-om i tehnologija koja je važna za satelitsku komunikaciju, dok sa druge strane rizik je ogromna koncentracija na velikog kupca i činjenica da SpaceX može promijeniti dobavljača.
Linde predstavlja opcija koja ne predstavlja čistu svemirsku akciju. Rast SpaceX-a može povećati njegovu potražnju za industrijskim gasovima, ali Linde ostaje kompanija čiji su rezultati mnogo više vezani za globalnu industriju nego za jednu raketnu kompaniju.
STMicroelectronics je kompanija koja ima direktnu i dugogodišnju saradnju sa SpaceX-om na Starlink tehnologijama, ali joj SpaceX nije jedini niti presudan izvor prihoda. Investitor tako dobija izloženost rastu Starlinka kroz čipove i komunikacionu opremu, uz znatno diverzifikovaniji poslovni model nego kod Filtronica. Rizik ostaje cikličnost industrije poluprovodnika, pa slabija potražnja iz automobilske, industrijske ili potrošačke elektronike može zasjeniti pozitivan efekat rasta Starlinka.
SpaceX je vjerovatno najuzbudljivija akcija na tržištu, ali uzbuđenje i stabilnost niakad ne dolaze zajedno. Ukoliko želite da budete dio SpaceX-ove priče to možete postati i ulaganjem u dobavljače koji su način da se dobije izloženost rastu svemirske ekonomije uz nešto manju zavisnost od jednog IPO-a, jednog čovjeka i jednog veoma volatilnog grafikona, ali uz potencijalno niže prinose.
.webp){kind=icon}
