AI boom, energetski šok i ratovi: gdje su najveći prinosi na berzama u 2026.

Dok geopolitičke tenzije, rat u Iranu i energetska kriza opterećuju globalna tržišta, pojedine berze bi u 2026. godini mogle ostvariti izuzetne prinose. Azijska tržišta predvode kompanije koje ubrzano rastu zahvaljujući razvoju vještačke inteligencije, dok afričke berze podstiču poboljšani makroekonomski izgledi.

 

Analizirali smo najuspješnije berzanske indekse u svijetu i faktore koji stoje iza njihovog rasta.

Južna Koreja: Euforija oko vještačke inteligencije

Najuspješniji nacionalni berzanski indeks ove godine je korejski Kospi. Zaključno sa trgovanjem u utorak, Kospi je od početka godine porastao za 68,73 odsto u lokalnoj valuti. Samo u aprilu skočio je za 31 odsto, što je njegov najveći mjesečni rast od januara 1998. godine.

Rast Kospija predvode tehnološke akcije povezane sa procvatom vještačke inteligencije, što je pomoglo južnokorejskom tržištu da izdrži posljedice rata u Iranu. Indeksom dominiraju giganti u proizvodnji memorijskih čipova, Samsung Electronics i SK Hynix, čije su akcije prošlog mjeseca porasle za 60 odsto, odnosno 35 odsto. Proizvođači memorijskih čipova čine polovinu težine korejskog indeksa.

Kospi se trenutno kreće iznad 7.200 poena, a JPMorgan Chase je sredinom maja postavio osnovni cilj od 9.000 poena, uz optimistični scenario od 10.000. Goldman Sachs takođe očekuje rast do 9.000 poena.

Iako tehnički pokazatelji sugerišu da je tržište kratkoročno pregrijano, stratezi JPMorgana predvođeni Mixo Das ocjenjuju da su ključni fundamenti i dalje snažni, uključujući ciklus memorijskih čipova, reforme korporativnog upravljanja i tematski rast.

Steve Brice, globalni direktor za investicije u Standard Chartered, upozorio je za Bloomberg da bi u narednim nedjeljama moglo doći do korekcije. "Ovo je trenutno veoma pretrpana investicija, pa nas kratkoročna korekcija ne bi iznenadila", rekao je.

Tajvan: Vještačka inteligencija 2.0

Sličnu tendenciju bilježi i Tajvan. Referentni indeks TAIEX porastao je ove godine za 38,7 odsto u lokalnoj valuti, a tajvansko tržište je u aprilu prestiglo kanadsko i postalo šesto najveće na svijetu.

Rast podstiču odlični rezultati kompanija povezanih sa vještačkom inteligencijom i snažan uspon akcija Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC), koje su u 2026. porasle za oko 39 odsto. TSMC čini gotovo 45 odsto lokalnog indeksa.

Indeks se brzo oporavio od početnih gubitaka tokom prvih nedjelja rata sa Iranom. Raspoloženje investitora dodatno su podstakli oporavak azijskih akcija i istorijski sastanak kineskog predsjednika Xi Jinpinga i tajvanskog opozicionog lidera Cheng Li-wuna.

"Uska grla u razvoju vještačke inteligencije znatno su ublažena, ali mnoge ključne tačke u lancu vrijednosti i dalje ostaju na Tajvanu", rekao je Vikas Pershad iz M&G Investments.

Telavivska berza | Bloomberg

Izrael: Rat je dobar za posao

Najuspješniji indeks na Bliskom istoku je izraelski TA-35, koji prati 35 najvećih kompanija na Tel Aviv Stock Exchange. Ove godine porastao je za 18,89 odsto u lokalnoj valuti.

Rast su najprije predvodile odbrambene kompanije poput Elbit Systems, dok je kasnije fokus prešao na tehnološke firme povezane sa vještačkom inteligencijom.

 

Prema Bloombergu, oko dvije trećine dobitka od početka rata u Iranu dolazi od kompanija Tower Semiconductor i Nova Ltd., važnih karika u globalnim lancima snabdijevanja čipovima.

Rast je podržalo i jačanje šekela, koji je ovog proljeća dostigao najviši nivo od 1994. godine, dijelom zahvaljujući prilivu stranog kapitala.

Slabiji dolar i izraelsko tržište, kojim dominiraju tehnološke kompanije, takođe su uticali na rast, pisao je Bloomberg.

Norveška: Cijene fosilnih goriva opet rastu

Dok evropske akcije generalno zaostaju za azijskim i američkim konkurentima, norveški OBX indeks predstavlja izuzetak. U 2026. godini porastao je za 25,59 odsto u lokalnoj valuti.

OBX obuhvata 25 najlikvidnijih akcija na Oslo Børs. Norveške akcije privlače investitore i zbog visokih dividendi.

 

Rast je direktno povezan sa cijenama nafte, koje se od početka rata u Iranu zadržavaju iznad 100 dolara po barelu brenta. Energetske kompanije čine veliki dio indeksa i oko trećinu ukupne tržišne kapitalizacije berze u Oslu.

Najveća kompanija u zemlji je Equinor, u kojoj država ima 67 odsto vlasništva. Kompanija je u prvom tromjesečju ostvarila prilagođenu zaradu po akciji od 1,48 dolara, što je 46,5 odsto iznad procjene analitičara.

Najprofitabilnije afričke berze su Gana i Nigerija | Bloomberg

Gana i Nigerija, afrički tigrovi

Afrički kontinent dom je dvije berze koje cvjetaju, obje u zapadnoj Africi. Prva je Ghana Stock Exchange, čiji je indeks GSE Comp porastao za 63,26 odsto u lokalnoj valuti u 2026. godini, a druga je Nigerian Exchange Group, čiji je indeks ASI porastao za 61,75 odsto u lokalnoj valuti.

Ganski indeks ove godine podstakla je kombinacija poboljšanih makroekonomskih izgleda, poput niže inflacije, nižih kamatnih stopa i stabilizacije nakon višegodišnje dužničke i valutne krize. Smanjenje referentne kamatne stope centralne banke učinilo je akcije privlačnijim u poređenju sa ulaganjima sa fiksnim prinosom, dok su znaci veće stabilnosti valute i rasta deviznih rezervi dodatno ojačali raspoloženje investitora, piše African Markets.

 

Veliki dio rasta ganskog indeksa predvodile su finansijske kompanije. Strane investitore posebno su privukle veće banke, uključujući GCB Bank, Ecobank Ghana, Standard Chartered Ghana i Access Bank Ghana. Analitičari upozoravaju da dalji rast berze i dalje u velikoj mjeri zavisi od nastavka pada inflacije, kredibiliteta ekonomske politike i stabilnosti lokalne valute.

U međuvremenu, nigerijska berza bilježi snažan rast zahvaljujući skoku cijena sirove nafte, glavnog izvoznog proizvoda najmnogoljudnije afričke zemlje. Geopolitičke tenzije na Bliskom istoku povećale su interesovanje investitora za kompanije iz sektora istraživanja i proizvodnje nafte.

 

Seplat Energy, Aradel Holdings i Oando najprofitabilnije su nigerijske naftne kompanije u 2026. godini. Nigerijski naftni i gasni sektor zabilježio je rast akcija od 128 odsto u aprilu, prema podacima Nairametricsa. Istovremeno su poboljšani i izgledi za banke sa značajnom izloženošću sektoru nafte i gasa.

Analitičari ocjenjuju da su očekivanja većih korporativnih profita, stabilniji kurs valute i bolja likvidnost na deviznom tržištu doprinijeli boljem raspoloženju prema ulaganjima u Nigeriji posljednjih mjeseci. Tržišna kapitalizacija nigerijskog tržišta akcija dostigla je sredinom maja 160 biliona nigerijskih naira, odnosno oko 116 milijardi dolara.

Afrika se sve više profilisala kao jedno od ključnih investicionih područja među tržištima u razvoju. Od 2020. godine više od polovine najbrže rastućih svjetskih ekonomija dolazi sa ovog kontinenta. Demografski rast, urbanizacija i postepena industrijalizacija stvaraju temelje za dalji napredak, ali će put ostati neujednačen i izložen političkim, valutnim i institucionalnim rizicima.

Panama, šampion Sjeverne i Južne Amerike

Najuspješniji berzanski indeks u Sjevernoj i Južnoj Americi u 2026. godini je BVPS, koji prati najveće panamske kompanije. Do sredine maja porastao je za 20,35 odsto u lokalnoj valuti. Rast referentnog indeksa odražava povjerenje investitora da se zemlja oporavlja od ekonomskog udara izazvanog zatvaranjem rudnika bakra Cobre Panamá, jednog od najvećih površinskih kopova na svijetu, koji je obustavio rad 2023. godine nakon protesta lokalnog stanovništva.

 

Međunarodni monetarni fond (MMF) procjenjuje da će realni BDP Paname u 2026. porasti za 3,8 odsto, uz inflaciju od svega 1,4 odsto. Pozitivni su i izgledi za Panamski kanal, čiji su prihodi u fiskalnoj 2025. godini porasli za 14,4 odsto, dok je broj prolazaka povećan za 19,3 odsto.