Prije samo dvije nedjelje, SpaceX je sproveo najveći IPO (engl. Initial Public Offering ili IPO, prva javna ponuda akcija) u istoriji i prikupio preko 85,7 milijarde dolara i nekoliko dana kasnije objavio kupovinu Cursora. Cursor više nema neprikosnovenu poziciju među AI alatima za pisanje koda, pošto mu je Anthropicov Claude Code preuzeo deo tržišnog zamaha. SpaceX kupovinom Cursora dobija proizvod, korisničku bazu i najkraći put da smanji zaostatak u AI trci, dok Cursor dobija finansijsku podršku da se vrati još jače u igru.
Akcije kao valuta za akvizicije
Akcija SpaceXa porasla je za više od 40 odsto u prva dva dana trgovanja, a prošli utorak je dodatno skočila 9,9 odsto, čime je tržišna vrijednost firme dostigla oko 2,77 biliona dolara i prestigla Amazon. Baš tih dana, Elon Musk je formalizovao kupovinu Cursora, dogovorenu još u aprilu kao opciju po istoj cijeni. Plaćanje je isključivo u akcijama, a zanimljivo je i zašto. SpaceX je prošle godine zabilježio gubitak od 4,94 milijarde dolara, dok su kapitalni troškovi skočili na 20,7 milijardi dolara, najviše za AI. Plaćanje akcijama omogućilo je SpaceX-u da sačuva gotovinu u trenutku kada kompanija bilježi velike gubitke i povećava kapitalne troškove.
Tajming je bio važan: ugovor je zaključen dok su akcije SpaceX-a bile blizu vrhunca. Već nedjelju dana kasnije cijena je pala sa 200 na 154 dolara, a tržišna vrijednost kompanije smanjena je za više od 700 milijardi dolara.
Cursor je krajem 2025. premašio milijardu dolara godišnjeg prihoda, a do juna 2026. taj iznos je porastao na više od četiri milijarde dolara. Alat se koristi u 64 odsto kompanija sa liste Fortune 500.
Ipak, prema potrošnji firmi na alate za kodiranje koju prati Ramp, Cursorov udio je pao sa 41 odsto u junu 2025. na oko 26 odsto u maju 2026, dok Anthropicov Claude Code danas drži skoro polovinu te potrošnje. SpaceXov AI ogranak, preimenovan u SpaceXAI, zaostaje još više: prema Bloombergu, izgubio je desetine inženjera i teško regrutuje stručnjake, pa je Musk doveo rukovodstvo iz Starlinka da ga stabilizuje.
Musk je čak, prenosi TechCrunch, javno priznao da xAI "nije bio dobro izgrađen iz prvog pokušaja" i da kompaniju iznova izgrađuje. Kupovinom Cursora SpaceX dobija trenutan pristup razvojnoj bazi i svakodnevnim radnim procesima programera, što xAI-u može da ubrza razvoj sopstvenih alata.
Programeri u regionu biraju između sve manje opcija
Hiljade programera u regionu svakodnevno koriste Cursor, GitHub Copilot ili Anthropicov Claude Code da pišu kod za klijente iz Zapadne Evrope i Amerike. Softverske firme iz regiona godinama su poslovale brže i jeftinije od zapadne konkurencije, a alati vještačke inteligencije postali su dio tog modela.
Za outsourcing i product development firme iz regiona akvizicija Cursora znači da se konkurentska prednost sve manje meri samo cijenom rada i brojem senior developera. Ako se razvoj softvera ubrzava kroz nekoliko globalnih AI alata, važnije postaje ko ima bolju kontrolu nad podacima, bezbjednošću i ugovorima sa klijentima.
Kompanije koje rade za banke, osiguravajuće kuće ili telekomunikacije trebalo bi da znaju koji AI alati imaju pristup njihovom kodu i da li se taj kod koristi za treniranje modela. Cursor u vlasništvu SpaceX-a može ostati isti proizvod za programere, ali za uprave kompanija to je sada veći dobavljački rizik nego prije akvizicije.
Zato izbor AI alata za kodiranje ne bi trebalo da ostane samo odluka developerskog tima. Za firme iz regiona koje rade sa velikim evropskim klijentima, to postaje pitanje ugovora, zaštite podataka i zavisnosti od jednog dobavljača.
Akvizicija Cursora dodatno koncentriše tržište AI alata za kodiranje oko nekoliko velikih ekosistema, među kojima su Anthropic, OpenAI, SpaceX i Nvidia. Kada Anthropic drži skoro polovinu potrošnje na ove alate, a druga polovina prelazi pod krov ChatGPT-a, i SpaceXa, firma koja standardizuje svoje timove oko jednog alata u praksi prepušta kontrolu nad cijenom, rokovima i bezbjednosnim politikama nekoličini igrača van regiona.
Šta raditi kad veliki igrači kontrolišu sve?
Ova akvizicija pokazuje obrazac koji bi mogao da se ponovi: kompanija koja je tek izašla na berzu koristi nagli rast akcija za kupovinu specijalizovanog igrača, dok gotovinu čuva za dalju ekspanziju i pokrivanje gubitaka.
Firme u regionu ne mogu da ignorišu AI alate za kodiranje, ali moraju da ih uvedu kontrolisano. Svaka kompanija koja živi od softvera treba da zna koji alati imaju pristup njenom kodu, koji timovi ih koriste i da li klijentski podaci ulaze u promptove.
Upravljanje rizikom trećih strana kod AI alata za kodiranje prešlo je iz nadležnosti CTO-a u domen pravnog tima i informacione bezbjednosti uprave.
SpaceX je za 60 milijardi dolara kupio pristup radnom procesu miliona developera. Za firme iz regiona to je signal da se produktivnost softverskih timova sve više oslanja na nekoliko globalnih platformi, čija pravila mogu da se promjene bez njihovog uticaja.
.webp){kind=icon}
