Glavni grad Portugala, smješten na obali rijeke Tejo (Tagus) i Atlantskog okeana, jedan je od najstarijih gradova na svijetu i druga najstarija prijestonica u Evropi, poslije Atine. Izvori otkrivaju da su ga osnovali Feničani još oko 1200. godine prije nove ere, a tokom vijekova ostao je raskršće kultura, trgovine i pomorskih puteva.
Većina današnjih građevina obnovljena je ili izgrađena nakon katastrofalnog zemljotresa iz 1755. godine, koji je uništio veliki dio tadašnjeg grada – zgrade, ulice i trgove.
Grad sedam brda
Poput Rima, Lisabon je poznat kao "grad sedam brda" (Cidade das Sete Colinas). Ova brežuljkasta konfiguracija istorijskog centra pruža spektakularne vidikovce (miradouros), sa kojih se pružaju nezaboravni pogledi na grad i rijeku.
Klasičan prizor lisabonskih ulica | Nataša Kočiš
Najviše brdo se zove São Jorge na čijem vrhu se nalazi zamak Sao Žorže (Castelo de São Jorge), mavarska tvrđava koja nudi nezaboravan panoramski pogled od 360 stepeni na okrug Alfama i rijeku Tejo. Za posjetu ovom istorijskom zdanju odvojite 2 do 3 sata, tokom kojih ćete moći da obiđete arheološke ruševine, jedanaest kula, i vidite čuvene paunove koji lutaju po imanju. Kao glavni spomenik drevnog Lisabona, takođe je veoma popularan, tako da budite spremni na gužve.
Zamak Sao Žorže | Nataša Kočiš
U blizini zamka možete da obiđete Lisabonsku katedralu (Sé de Lisboa), za koju se smatra da je najstarija crkva u portugalskoj prijestolnici - izgradnja je počela 1147. godine. Dio zgrade je uništen tokom pomenutog zemljotresa, pa je između 1761. i 1785. godine, obnovljena kapela Svetinje Južna kula, a krov i novi oltar izgrađeni su između 1769. i 1771. godine. Crkva je od 1910. godine klasifikovana kao nacionalni spomenik gdje danas možete da vidite vrijedna vjerska umjetnička djela i kulturne elemente koji otkrivaju originalne funkcije predmeta liturgijske prirode.
Lisabonska katedrala | Nataša Kočiš
Ispod Lisabonske katedrale nalazi se čuvena rimokatolička crkva Svetog Anta Lisabonskog, zaštitnika Lisabona i Padove, jednog od najomiljenijih svetaca u katoličkoj crkvi. Prema predanju, crkva, koja je klasifikovana kao nacionalni spomenik, je izgrađena na mjestu gdje je svetac rođen, 1195. godine i gdje je proveo djetinjstvo.
Zaštitnik izgubljenih stvari, siromašnih, putnika, mornara, ribara, žetvi, konja, starijih osoba i trudnica preminuo je u Padovi 13. juna 1231. godine, gdje se danas nalazi njegova bazilika.
Belém – kvart velikih otkrića
U gradu vrijedi posjetiti i spomenik otkrićima (Padrão dos Descobrimentos) u četvrti Belém. Ovaj velelepni spomenik posvećen velikanima portugalske istorije visok je 52 metra i oblikovan je poput pramca broda (karavele, tipa broda korišćenog za prva istraživanja) u čast portugalskog Doba otkrića.
Spomenik otkrićima | Nataša Kočiš
Iznad ulaza u spomenik nalazi se mač vladarske kuće Aviz kao simbol hriščanske vjere pod čijim štitom su Portugalci kretali u vojne i istraživačke pohode. Na palubi su postavljene 33 statue uključujući vladare, istraživače, kartografe, umjetnike, kao i misionare koji su direktno ili indirektno doprinijeli otkrićima i širenju portugalskih uticaja stvorivši od svoje zemlje kolonijalnu silu 15. i 16. vijeka.
Nedaleko od spomenika se nalazi i manastir Žeronimoš (Jerónimos), remek-djelo portugalske arhitekture, koji je klasifikovan kao nacionalni spomenik 1907. godine i upisan na UNESCO-vu listu svjetske baštine 1983. godine. Njegovi klaustri, fasade i unutrašnjost predstavljaju vrhunac portugalskog umjetničkog naslijeđa.
Manastir Žeronimoš | Nataša Kočiš
Muzeji koji čuvaju svijet
Lisabon ozbiljno njeguje svoju muzejsku scenu. Muzej Orijenta čuva dvije velike kolekcije. Prva, koja aludira na portugalsko prisustvo u Aziji, i uključuje rijetka nambanska umjetnička djela, kao i značajan skup djela vezanih za kulture timorskih naroda. Druga kolekcija je sastavljena pod nazivom Kolekcija Kvok On (Kwok On Collection), i dokumentuje glavne azijske religije i njihove ritualne manifestacije.
Eksponat iz lisabonske katedrale | Nataša Kočiš
Topla preporuka je da posjetite Nacionalni muzej kočija, jedan od najposebnijih u Evropi, koji se može pohvaliti izuzetnom kolekcijom vozila iz perioda od 16. do 19. vijeka, koja su pretežno koristili portugalski vladari i plemstvo. U ovom impresivnom muzeju izloženo je oko sedamdeset kočija – najstariji primjerci potiču iz 16. vijeka, dok je najnoviji eksponat kurirska kočija na konjsku vuču iz 19. vijeka.
Kočija Kralja Filipa II, najstarija u kolekciji iz 16. vijeka | Nataša Kočiš
Muzej pločica, iako trenutno zatvoren, ostaje simbol grada u kojem su azuležosi dio svakodnevnog života – na fasadama, klupama, crkvama, željezničkim stanicama i kućama.
Azuležos pločice | Nataša Kočiš
Lisabonske kultne azuležo (azulejos) - glazirane keramičke pločice vode poreklo iz mavarske okupacije Iberijskog poluostrva u 13. veku. Tokom vijekova, ove pločice su evoluirale od jednostavnih geometrijskih uzoraka do praktičnog, zaštitnog arhitektonskog štita i opsežne vizuelne istorije grada.
Nataša Kočiš
Bogati ukusi pod magičnom "ljubičastom kišom"
Lisabon je prepun parkova i zelenih površina, a ukoliko imate mogućnost da ga posjetite između sredine maja i tokom juna imaćete prilike da osjetite nevjerovatan miris žakarande (jacaranda), kada stabla ovog drveta cvjetaju i drveće ispušta svoje jarke latice, prekrivajući grad magičnom "ljubičastom kišom".
Žakarand je zaštitni znak portugalskih gradova | Nataša Kočiš
Izbor hrane u Lisabonu je izdašan. Atlantski uticaj, kolonijalna istorija i lokalna tradicija spojili su se u kuhinju koja je jednostavna, ali veoma karakteristična – od svježih atlantskih morskih plodova, preko preukusnog slanog bakalara do fantastičnih peciva, uključujući svjetski poznatu pastéis de nata.
Tradicionalni boteco bar | Nataša Kočiš
Pregršt autentičnih restorana i bistroa, poznatijih kao tasca, mjesta su u kojima se jede obilno a obroci spremaju sa dušom. Ipak, najbolji način da osjetite ritam grada je da zastanete u jednom od šarmantnih kioska (quiosques), paviljonima u Art Nouveau stilu iz 19. vijeka, koji su raštrkani po gradskim trgovima i parkovima, gdje se služi sve od kafe do porta kao i preukusne lokalne grickalice.
Empanada iz kioska - ukusno tradicionalno pecivo punjeno različitim nadjevima | Nataša Kočiš
Portugalci tvrde da imaju 365 recepata za bakalar – jedan za svaki dan u godini. Tamo je svježa riba standard, ne luksuz. Čak i u najobičnijoj tasci možete dobiti ribu koja je tog jutra bila u Atlantskom okeanu.
Zanimljivo je da tempura, danas simbol japanske kuhinje, zapravo potiče odavde. Donijeli su je portugalski misionari u 16. vijeku, a naziv potiče od latinske riječi tempora, koja označava dane posta.
Pastéis de nata su najpoznatiji portugalski kolačići – korpice od lisnatog tijesta punjene kremom od jaja i mlijeka, pečene dok vrh ne dobije tamne, karamelizovane površine | Nataša Kočiš
A, ako želite da probate sve što Lisabon nudi na jednom mjestu, obavezno se zaputite u Time Out Market. To je savršena mješavina tradicionalnih ukusa, modernih interpretacija i najboljih lokalnih kuvara — mali gastronomski svijet pod jednim krovom. Idealno mjesto za one koji žele da probaju mnogo različitih stvari bez lutanja po gradu.
Ukoliko želite da utolite žeđ, preporuka je da probate Vinho Verde – osvježavajuće, mlado portugalsko vino iz Minho regiona, koje je idealno uz ribu, morske plodove i druge delicije. Tu je i Porto, aromatično, slatko portugalsko obogaćeno vino koje se proizvodi isključivo u dolini Douro, koje se služi kao aperitiv ili dižestiv.
Kiosk u Lisabonu | Nataša Kočiš
Preporuka je da probate i Ginjinha, slatko-kiselkasti liker od višnje, koji se smatra nezvaničnim nacionalnim pićem Lisabona. A, poslije svakog obroka naručite portugalski espreso – Bica, koji nije samo kafa, već i izraz portugalskog identiteta i tradicije na koju su ponosni jer iako je slična espresu, priprema se u većoj količini od svog italijanskog pandana.
Naziv potiče od načina na koji kafa teče iz aparata u šoljicu, što podseća na izvor ili fontanu, a oba se na portugalskom takođe mogu nazvati bica.
Lisabon je sjedište i najstarije aktivne knjižare na svijetu – Livravia Bertrand, koja neprekidno radi od 1732. godine. Kupovina knjige ovde postaje ritual, jer ljubazno osoblje rado stavlja pečat koji potvrđuje da je knjiga kupljena u najstarijoj knjižari na planeti, što može da bude divan poklon.
Ovako izgleda pečat kojim se potvrđuje da ste knjigu kupili u najstarijoj knjižari na svijetu | Nataša Kočiš
Kako se kretati gradom
Najbolji način da upoznate Lisabon je kombinacija javnog prevoza – autobusa, tramvaja i uspinjača. Možete da idete i pješke, ali uzmite u obzir da su ulice strme i često popločane klizavim kamenim kockama, pa je preporučljiva udobna obuća sa đonom koji se ne kliza.
Kako god odlučite da ga obiđete, jedno je sigurno – Lisabon nikoga ne ostavlja ravnodušnim. Već nakon prve posjete, planiram narednu.
.webp){kind=icon}
