Postoji jedna vrsta putovanja koja se planira drugačije od ostalih. Ne planirate sve oko određene lokacije, plaže, smještaja, nego oko specifičnog događaja. Poenta je festival - sve češće dovoljan razlog da odete u grad koji vam inače možda ne bi bio na listi.
Evropa ovog ljeta ima dovoljno različitog sadržaja da svako može pronaći ono što mu odgovara. Evo onih koji zaslužuju da budu na listi - od pozorišnih festivala u srednjovjekovnim tvrđavama do ulične hrane ispod staklenog krova Velike palate u Parizu, od španskog primorja do češkog banjskog gradića gdje se filmovi gledaju na svakom ćošku.
Kultura i umjetnost
Venecijansko bijenale - Venecija, maj-novembar
Venecijansko bijenale nije festival u klasičnom smislu - ne traje jedan vikend, nego više od šest mjeseci. Međunarodna umjetnička izložba otvorena je od 9. maja do 22. novembra u Đardini i Arsenale prostorima, kao i na više lokacija širom Venecije.
Tema "U molu" (engl. "In Minor Keys"), po zamisli nedavno preminule kustoskinje Koyo Kouoh, fokusira se na svakodnevne sitnice i tihe signale planete. Srbiju predstavlja umjetnik Predrag Đaković sa postavkom "Od golgote do vaskrsa", a ove godine sedam zemalja učestvuje prvi put - među njima Gvineja, Katar i Vijetnam.
Venecija čeka posjetioce sa dva velika festivala ove godine | Andrea Merola/Bloomberg
Bijenale je odavno prestalo da bude samo evropska stvar. Venecija u maju i junu, prije nego što se prepuni ljetnim turistima, idealno je vrijeme za posjetu - najprestižnija svjetska izložba savremene umjetnosti i gradski lavirint kanala funkcionišu u tandemu koji ćete teško naći na drugom mjestu na svijetu.
Avinjonski festival - Avinjon, 4-25. jul
Avinjon je mali grad u Provansi, u južnoj Francuskoj, koji jednom godišnje postane prijestonica pozorišta. Ove godine festival slavi 80. godišnjicu - program donosi 47 predstava od kojih je 40 odsto svjetskih premijera, 2 izložbe, 80 debata i više od 300 događaja. Prvi put u istoriji festivala, većinu predstava u programu režiraju žene - 27 žena, 16 muškaraca i 6 kolektiva.
Glavni jezik ovogodišnjeg izdanja biće korejski, s ciljem da se prikaže bogata savremena scenska umjetnost iz Južne Koreje. Glavne predstave se održavaju na preko 40 lokacija širom grada, a centralno mjesto je čuveno dvorište Papinske palate.
Pravi čar Avinjona leži u OFF festivalu (Festival Off Avignon) koji se odvija paralelno, gdje glumci dijele flajere po ulicama, mali komadi se izvode u dvorištima i na stepeništima, a posjetioci po cijeli dan gledaju različite predstave.
Avinjon u Francuskoj | Depositphotos
Festival u Karkasonu - Karkason, 4-31. jul
Festival u Karkasonu se održava tokom cijelog jula u istorijskom gradu Karkasonu u južnoj Francuskoj. Srednjovjekovna tvrđava sa duplim bedemima, jedna od najočuvanijih u Evropi i UNESCO svjetska baština, cijelog jula služi kao pozornica.
Ovaj festival je među deset najvećih festivala u Francuskoj, nudi preko 120 koncerata, pozorišnih i plesnih predstava, uključujući i besplatne događaje, a mnoge od njih se odigravaju unutar zidina slavnog srednjovekovnog dvorca. Program je vrlo raznovrstan: muzika, pozorište, opera, ples, klasika i rok na istom mjestu. Ove godine nastupaju Franz Ferdinand, Chris Isaak, Kool & The Gang i Sex Pistols.
Edinburgh Fringe - Edinburg, 7-31. avgust
Najveći festival umjetnosti na svijetu ne odvija se u Parizu ni Londonu nego u škotskom Edinburgu. Edinburgh Festival Fringe 2026. traje od 7. do 31. avgusta, a već je objavljeno više od 3.500 predstava.
Program obuhvata pozorište, komediju, ples, cirkus, kabaret, mjuzikle, muziku i izložbe - na scenama u pozorištima, pabovima, knjižarama, ulicama i podrumima. Nema selekcije - prijavljuje se svako ko ima prostor i ideju. Pored predstava koje se naplaćuju, festival je poznat i po brojnim uličnim nastupima, kao i po predstavama po principu "plati koliko želiš" na izlazu.
Istovremeno se odvijaju i Edinburgh International Festival sa klasičnom muzikom i operom, Edinburgh Art Festival, Edinburgh International Book Festival i Edinburgh International Film Festival. Avgust u Edinburgu nije jedan festival - to je grad koji se pretvori u nešto sasvim drugačije.
Edinburg, Ujedinjeno Kraljevstvo | Depositphotos
Film
Karlovy Vary International Film Festival (KVIFF) - Karlove Vari, 3-11. jul
Možda najljepši filmski festival na svijetu po lokaciji. KVIFF je najveći filmski festival u Češkoj i najprestižniji u centralnoj i istočnoj Evropi - dijeli status A-liste sa Kanom, Berlinom, Venecijom i Lokarnom.
Ovo je jubilarna, 60. edicija festivala u njegovoj 80. godini postojanja, i prvi put predstavlja redizajnirani prostor oko ulaza u Veliku dvoranu hotela "Thermal", sa crvenim tepihom i komentarisanjem dolazaka gostiju uživo. Publiku takođe očekuju izložbe, među kojima je i posebna izložba u znak sjećanja na pokojnog bivšeg predsjednika države Václava Havela.
Projekcije se odvijaju praktično svuda po gradu. Karlove Vari su banjski grad sa impresivnom arhitekturom, prirodnim mineralnim izvorima i atmosferom iz nekog drugog vremena. Osjećate se kao da živite unutar filma, ne samo da ga gledate.
Centar Karlove Vari | Depositphotos
Sarajevski filmski festival - Sarajevo, 14-21. avgust
Iako prijava za filmove za ovogodišnju glavnu selekciju i dalje traje, festival je objavio ovogodišnje učesnike za mlade talente. Odabrano je 50 filmskih profesionalaca iz jugoistočne Evrope i Južnog Kavkaza, a tema ovogodišnjeg izdanja je "Reality, Rewritten" (Stvarnost, ispisana iznova), koja istražuje proces nastanka filma kao rezultat saradnje različitih kreativnih profesija i transformacije priče kroz sve faze produkcije.
Među odabranim učesnicima iz Srbije nalaze se glumac Ognjen Mićović (Acting Studio), Adem Tutić (Pack & Pitch) i Vedrana Bogdanović (Talent Press).
Program Talents Sarajevo od 2006. godine realizuje se u saradnji sa Berlinale Talents i predstavlja jednu od najvažnijih regionalnih platformi za razvoj mladih filmskih autora i profesionalaca.
Ko bi propustio tradicionalni kafanski ritual na Baščaršiji? | Depositphotos
Venecijanski filmski festival (Mostra) - Venecija, 2–12. septembar
Još jedan razlog da posjetite Veneciju - 83. Venecijanski filmski festival odvija se od 2. do 12. septembra, a predsjednica žirija je američka glumica i rediteljka Maggie Gyllenhaal.
Najstariji filmski festival na svijetu, koji se od 1932. odvija na Lidu - venecijanskom ostrvu - i dalje drži reputaciju kao jedno od mjesta gdje se odlučuje o tome koje filmove ćemo gledati na dodeli Oskara mjesecima kasnije.
Prošle godine, film "Otac, majka, sestra, brat" američkog reditelja Jima Jarmuscha osvojio je glavnu nagradu, Zlatnog lava.
Maggie Gyllenhaal | Depositphotos
Književnost
Edinburgh International Book Festival - Edinburg, 15-30. avgust
Edinburgh International Book Festival je najveći festival te vrste na svijetu, osnovan 1983. sa jednim šatorom i 30 događaja, a danas privlači čitaoce, pisce i mislioce iz svakog ćoška svijeta u grad koji možda ozbiljnije uzima književnost od bilo kojeg drugog mjesta na zemlji.
Festival godišnje privuče preko 160.000 posjetilaca i obuhvati stotine događaja, uključujući debate, radionice i programe za djecu.
Program 2026. uključuje osnivača Wikipedije Jimmyja Walesa, dobitnika Pulicera Colsona Whiteheada, kao i slavne autorke kao što su Elif Šafak, Val McDermid, Jo Sharp, Kiran Desai, Ann Patchett i druge.
Inače, Edinburg je bio prvi grad na svijetu koji je dobio UNESCO titulu Grada književnosti.
Muzika
Primavera Sound - Barselona, 4–6. jun
Primavera Sound je jedan od hvaljenih muzičkih festivala na svijetu, koji se odvija uz Mediteran u Barseloni. Ove godine nastupiće "The Cure", Doja Cat, "The xx", "Gorillaz" i "Massive Attack". Festival spaja indi, alternativnu muziku i elektroniku, uz lokaciju koja je sama po sebi razlog za dolazak u Barselonu.
Ove godine je već rasprodata, ali imajte ovaj festival na umu u narednim godinama.
Još jedan razloga da obiđete La Sagrada Familia u Barseloni |Depositphotos
Sziget - Budimpešta, 11–15. avgust
Sziget nije samo muzički festival - to je petodnevni privremeni grad koji se izgradi na ostrvu usred Dunava. Pored koncerata, program uključuje pozorište, ples, cirkus i interaktivne izložbe, a Budimpešta svakog dana služi kao produžetak festivala. Za Balkance je posebno logistički zahvalan zbog blizine, a ove godine glavne zvijezde su "Twenty One Pilots", "Florence + The Machine", Lewis Capaldi i Sombr.
Roskilde - Danska, 27. jun-4. jul
Najveći muzički festival u Sjevernoj Evropi okuplja preko 130.000 posjetilaca i više od 170 izvođača koji nastupaju u okviru različitih žanrova (rok, pop, hip-hop, elektronika).
Traje osam dana - prva četiri su rezervisana za zagrijavanje i kamperske aktivnosti, dok se glavni muzički program odvija u nastavku. Roskilde je neprofitni festival koji sve prihode usmjerava u humanitarne i kulturne ciljeve.
Neki od najavljenih izvođača za 2026. godinu uključuju "Gorillaz", "The Cure", Little Simz, Zaru Larsson i Lily Allen.
Karnevali
Prizor sa londonskog Notting Hill karnevala | Depositphotos
Notting Hill karneval - London, 29-31. avgust
Notting Hill Carnival je najveći ulični festival u Evropi i veličanstvena proslava karipske kulture koja se održava svakog avgusta u Londonu.
Ovaj karneval je počeo 1966. kao mala zajednička proslava i danas je najveći ulični festival u Evropi - privlači više od dva miliona posjetilaca, 50.000 izvođača i više od 30 sound sistema koji puštaju sve od sambe do hip-hopa.
Ulazak je besplatan, uključujući glavnu paradu i svu uličnu zabavu. Parade sa kostimima, bendovi, karipska hrana sa više od 300 tezgi - jedno od onih iskustava koje je teško prepričati kada se vratite kući.
Noche de San Juan - Španija, noć 23. juna
Nije na jednoj lokaciji, već se odvija iste noći svuda po Španiji, od Barselone do Malage, i svako mjesto ga slavi na svoj način. Suština je ista: logorske vatre, plivanje u moru u ponoć, dočekivanje ljeta.
Najorganizovanija verzija je u Alikanteu, gdje festival traje od 20. do 24. juna i godinama ima status festivala od međunarodnog turističkog interesa. Glavni događaj je ''la crema'' - simultano paljenje džinovskih umjetničkih skulptura od kartona i drveta u ponoć 24. juna, uz pirotehniku koja se vidi sa cijele obale. U Barseloni i Galiciji je atmosfera opuštenija, ali jednako intenzivna.
Za razliku od većine festivala u ovom tekstu, ovaj ne treba da se planira - treba samo biti u Španiji te srijede.
Plaža La Albufereta u Alikanteu | Depositphotos
Hrana i piće
Taste of Paris - Pariz, 21-24. maj
Od 21. do 24. maja, ispod poznatog staklenog krova Velike palate u Parizu, više od 80 kuvara odlikovanih Mišlenovom zvjezdicom i mladih talenata postavlja privremene restorane u kojima služe svoja jela u porcijama za degustaciju.
Festival je organizovan kao ručak i večera - pored degustacija uključuje i pijacu sa 50 izuzetnih proizvođača i zanatlija, žive kulinarske demonstracije i interaktivne radionice. Između zalogaja, tu su i DJ setovi i šampanjac. Među poznatim imenima ove godine su Stéphanie Le Quellec, Paul Pairet, Thierry Marx, Alan Geaam i Guy Savoy.
Karte se kupuju po sistemu "kruna" - posebna festivalska valuta kojom plaćate jela na različitim štandovima, što znači da možete probati jela deset različitih kuvara za jedno poslijepodne.
Oktoberfest - Minhen, 19. septembar - 4. oktobar
Najveći festival piva na svijetu i, prije svega, proslava bavarske kulture. Šesnaest dana Minhen tone u muziku, parade, tradicionalnu hranu i beskrajno dobro raspoloženje, uz limene (brass) bendove koji sviraju u ogromnim šatorima.
Ove godine festival obilježava 216. izdanje. Ključni trenuci su svečana parada otvaranja 20. septembra i parada u tradicionalnim nošnjama 21. septembra, dok su 22. i 29. septembar rezervisani za porodične dane.
Evo još nekoliko velikih festivala koji se održavaju ovog ljeta
Jul
Rock Werchter - Belgija, početak jula - rok
NOS Alive - Lisabon, sredina jula - indi/rok
Mad Cool - Madrid, sredina jula - rok/pop/indi
Tomorrowland - Bom, Belgija, krajem jula (dva vikenda) - EDM
Avgust
Lowlands - Holandija, sredina avgusta - indi/elektronika
Reading & Leeds - Engleska, kraj avgusta - rok/alternativa/hip-hop
Septembar
Zürich Openair - Cirih, Švajcarska, kraj avgusta/početak septembra - pop/rok/elektronika
C2C Festival - Torino, Italija, početak septembra - elektronika/avangardni pop
.webp){kind=icon}
