Specijalno tužilaštvo i sud - Dodikovi novi koraci nakon presude

Vlasti Republike Srpske (RS) odlučile su da idu u osnivanje Specijalnog tužilaštva i Specijalnog suda s ciljem, kako navode, efikasne zaštite ustavnog uređenja Republike Srpske.

Pred narodne poslanike stigao je Prijedlog zakona o zaštiti ustavnog uređenja Republike Srpske - po hitnom postupku, na prijedlog predsjednika RS Milorada Dodika. Prijedlog će biti razmatran na sjednici parlamenta koja počinje sutra, u srijedu 12. marta.

Ovo je još jedna u nizu akcija koje vlast, predvođena Dodikom, preduzima nakon što je Sud Bosne i Hercegovine (BiH) osudio Dodika nepravosnažno na godinu dana zatvora i šest godina zabrane obavljanja javnih funkcija zbog nepoštovanja odluka visokog predstavnika međunarodne zajednice u BiH, a kojeg RS ne priznaje.

Nakon što je odbačena presuda te doneseni zakoni kojima se zabranjuje djelovanje četiri institucije BiH na teritoriji RS, Dodik je odlučio da osnuje institucije koje će istraživati i presuđivati za više krivičnih djela.

Predloženi zakon dobija primat nad ostalim zakonima, i "u slučaju postojanja nesaglasnosti odredaba nekog drugog zakona Republike Srpske sa ovim zakonom, primjenjuje se ovaj zakon".

Propisuje se da se zakon primjenjuje s ciljem otkrivanja i krivičnog gonjenja za određena krivična djela i to:

• napad na ustavno uređenje Republike Srpske,
• ugrožavanje teritorijalne cjeline,
• dovođenje Republike Srpske u položaj potčinjenosti ili zavisnosti,
• ubistvo predstavnika najviših organa Republike Srpske,
• otmica najviših predstavnika Republike Srpske,
• oružana pobuna,
• sprečavanje borbe protiv neprijatelja,
• služba u neprijateljskoj vojsci,
• pomaganje neprijatelju,
• protivzakonito formiranje paravojnih i parapolicijskih snaga,
• podrivanje odbrambene moći Republike Srpske,
• diverzija,
• sabotaža,
• špijunaža,
• odavanje tajne Republike Srpske,
• upućivanje i prebacivanje na teritoriju Republike Srpske oružanih grupa, oružja i municije,
• pozivanje na nasilnu promjenu ustavnog uređenja Republike Srpske,
• pomoć učiniocu poslije izvršenog krivičnog djela protiv ustavnog uređenja Republike Srpske,
• stvaranje grupe ili organizovane kriminalne grupe za vršenje krivičnih djela protiv ustavnog uređenja Republike Srpske,
• nepoštovanje ili neizvršavanje odluka institucija ili organa Republike Srpske
• druga krivična djela kojima se posredno ili neposredno ugrožava ustavno uređenje i teritorijalni integritet Republike Srpske.

 

Specijalno tužilaštvo 

Propisuje se i osnivanje Specijalnog tužilaštva za zaštitu ustavnog uređenja Republike Srpske, kojim rukovodi glavni specijalni tužilac kojeg imenuje Narodna skupština na period od pet godina, kao i njegovog zamjenika, dok je ostalim specijalnim tužiocima, kojih mora biti najmanje troje, mandat neograničen.  

"Glavni specijalni tužilac, zamjenik glavnog specijalnog tužioca i specijalni tužioci imaju sva prava i obaveze tužioca u krivičnom postupku, u skladu sa zakonom", navedeno je u Prijedlogu zakona.

Propisuje se i sastav kolegijuma Specijalnog tužilaštva, te način rada, kao i da se u okviru budžeta RS obezbjeđuju  posebna finansijska sredstva za funkcionisanje Specijalnog tužilaštva. Ono, kako se dodaje, ima ovlašćenje da u svakom trenutku donese odluku o preuzimanju predmeta od nadležnog okružnog tužilaštva, ako se tiče propisanih krivičnih djela.

"Sva tužilaštva u Republici Srpskoj su dužna Specijalnom tužilaštvu, bez odlaganja, omogućiti nesmetan uvid u krivični predmet koji zatraži Specijalno tužilaštvo", navodi se i dodaje da protiv naredbe o preuzimanju predmeta nije dozvoljena žalba.

"Sva tužilaštva i svi državni organi u Republici Srpskoj dužni su specijalnim tužiocima ili licima koja rade po njihovom ovlašćenju, na njihov zahtjev, omogućiti svu neophodnu pomoć i podršku, uključujući obezbjeđivanje prostora i opreme, te omogućavanje upotrebe tehničkog sredstva kojim raspolažu. Svi državni organi Republike Srpske su dužni, bez odlaganja, izvršavati zahtjeve i naredbe koje Specijalno tužilaštvo daje u skladu sa Zakonom o krivičnom postupku Republike Srpske", glasi jedan od članova u Prijedlogu zakona.

Glavni specijalni tužilac dostavlja izvještaj o radu Specijalnog tužilaštva Narodnoj skupštini Republike Srpske, po zahtjevu, a u svakom slučaju najmanje jedanput godišnje. Specijalno tužilaštvo ima obavezu da, u okviru ostvarivanja svoje funkcije, na vlastitu inicijativu ili na zahtjev, izvještava Narodnu skupštinu Republike Srpske, Vladu Republike Srpske i predsjednika Republike Srpske o primjeni krivičnog zakonodavstva Republike Srpske iz svoje nadležnosti, kao i o radu tog tužilaštva.

Depositphotos

 

Specijalni sud

Ovim zakonom osniva se i Specijalni sud Republike Srpske za zaštitu ustavnog uređenja Republike Srpske koji je nadležan  za postupanje u slučajevima kada u predmetu postupa Specijalno tužilaštvo. Radom Specijalnog suda rukovodi predsjednik Specijalnog suda, a njega (na pet godina) i sudije (mandat bez ograničenja) imenuje Narodna skupština, na prijedlog ministra pravde.

Po žalbama na odluke Specijalnog suda odlučuje Apelaciono odjeljenje za zaštitu ustavnog uređenja pri tom sudu. Apelacionim odjeljenjem predsjedava predsjednik, kojeg biraju sve sudije Apelacionog odjeljenja na mandat od pet godina i ima pet sudija koje imenuje Narodna skupština Republike Srpske, a na prijedlog ministra pravde.

U okviru budžeta Republike Srpske obezbjeđuju se posebna finansijska sredstva za funkcionisanje Suda i Apelacionog odjeljenja.

U kazneno-popravnom zavodu u Banjoj Luci osniva se Posebna pritvorska jedinica za izvršenje mjere pritvora određenog u krivičnom postupku za krivična djela iz navedenog zakona.

Vlada Republike Srpske obezbjeđuje odgovarajuće prostorije i sve druge tehničke uslove potrebne za efikasan i bezbjedan rad Specijalnog tužilaštva, Specijalnog suda, Apelacionog odjeljenja i Posebne pritvorske jedinice.

Narodna skupština Republike Srpske će u roku od pet dana od dana stupanja na snagu ovog zakona izvršiti postavljenja tužilaca i sudija u Specijalno tužilaštvo i Specijalni sud, dok će Ministarstvo pravde i Vlada Republike Srpske izvršiti sve potrebne radnje s ciljem uspostavljanja organizacije i rada Specijalnog tužilaštva i Specijalnog suda, kao i Posebne pritvorske jedinice.

Ministarstvo finansija će u budžetu Republike Srpske obezbijediti posebna sredstva za osnivanje i rad Specijalnog tužilaštva i Specijalnog suda. Predviđeno je da zakon stupa na snagu narednog dana od objavljivanja u Službenom glasniku Republike Srpske.