Spielbergov novi film vraća publiku u kina, posebno starije generacije

Od "Bliskih susreta treće vrste" (Close Encounters of the Third Kind) do E.T. Vanzemaljac (E.T. the Extra-Terrestrial) i Rata svjetova (War of the Worlds), blockbuster sa temom NLO-a iz pera Stevena Spielberga dugo je bio događaj koji se nije propuštao, a ni novo ostvarenje nije izuzetak. Njegov najnoviji dodatak kanonu filmova o vanzemaljcima, "Dan razotkrivanja" (Disclosure Day), zaradio je 44 miliona dolara samo u SAD, postavši njegov najbolji početak za originalni film.

Ono što posebno otkriva situaciju jeste ko je došao da ga pogleda. Prema navodima Deadline-a, skoro 40 odsto gledalaca bilo je starije od 45 godina, dok je 55 odsto posjetilaca navelo samog Spielberga kao najveći razlog zbog kojeg su otišli. Takav odziv publike odbacuje ideju da starija publika više nije zainteresovana za bioskopsko iskustvo. Ali istovremeno ističe rastući izazov za Hollywood: dolazak do starijih gledalaca zahtjeva određene uslove i značajne resurse koje mali broj filmova može da ispuni.

Širi bioskopski pejzaž usmjeren je ka privlačenju mlađih generacija, i to s razlogom. Prema istraživanju kompanije Fandango objavljenom u aprilu, Gen Z je najaktivnija demografska grupa kada je riječ o odlasku u bioskop, pri čemu je 87 odsto njih pogledalo najmanje jedan film u bioskopu tokom prethodnih 12 mjeseci, uz prosječno skoro sedam posjeta godišnje. Nasuprot tome, samo 58 odsto pripadnika generacije Baby Boomera otišlo je makar jednom u bioskop u istom periodu, uz prosjek od 5,7 posjeta godišnje. Za studije postoji veći podsticaj da prave filmove koji odgovaraju najmlađoj publici, čak i ako to znači da starija publika postaje sporedna.

Steven Spielberg i kineska rediteljka Chloe Zhao na  78. Directors Guild of America Awards održanom u Beverly Hillsu, u februaru |Depositphotos

Film kao kulturni događaj donosi bolje brojke

Brojke za "Dan razotkrivanja" komplikuju tu pretpostavku. Struktura publike filma gotovo se potpuno poklapa sa filmom "Top Gun: Maverick", gdje je skoro 40 odsto gledalaca takođe imalo 45 ili više godina, kao i sa filmom "Elvis", gdje su gledaoci stariji od 45 godina činili 45 odsto kupaca karata. "Potpuno nepoznat" (A Complete Unknown) je prošlog decembra slijedio sličan obrazac: 62 odsto publike tokom prvog vikenda prikazivanja bilo je starije od 35 godina, dok su odrasli od 55 godina naviše bili njegova najveća pojedinačna demografska grupa.

Kroz više različitih žanrova isti obrazac se ponavlja. Kada je film postavljen kao pravi kulturni događaj — bilo da je riječ o oživljavanju intelektualne svojine (IP) iz ranijeg perioda, biografskom filmu o legendarnom muzičaru ili najnovijem izdanju reditelja sa velikim imenom — starija publika i dalje može da dođe u velikom broju.

Problem je u tome što stvaranje svijesti među starijim gledaocima zahtjeva marketinšku strategiju koja ide suprotno od pravca u koji studiji trenutno ulažu. Prema EDO Ad EnGage, platformi koja prati potrošnju na TV reklame i mjeri njen uticaj na ponašanje potrošača, nacionalna potrošnja na TV oglašavanje za bioskopske filmove pala je 24 odsto u 2024. godini, dok digitalno oglašavanje nastavlja da donosi veći dio prihoda od bioskopskih karata.

U tom kontekstu, navodno ulaganje kompanije Universal od 24 miliona dolara u tradicionalne TV reklame kao dio marketinškog budžeta od 80 miliona dolara za "Dan razotkrivanja" posebno se ističe. Većina tih reklama emitovana je tokom događaja kao što su Super Bowl LX, Zimske olimpijske igre i NBA playoff utakmice. Svi oni predstavljaju primjere programa koje ljudi ciljano prate i koji pouzdano dopiru do gledalaca koji će manje vjerovatno otkriti kampanje na društvenim mrežama koje industrija sada favorizuje.

Emily Blunt osvojila je filmske kritičare ulogom TV meteorološkinju iz Kansas Cityja koju iznenada savlada misteriozna vanzemaljska sila dok snima uživo, a pridružuje joj se Josh O’Connor koji tumači vjernika u vanzemaljski život, odlučnog da ostatku svijeta otkrije istinu o životu van Zemlje. Colin Firth, Eve Hewson, Colman Domingo, Wyatt Russell i Henry Lloyd-Hughes upotpunjuju glumačku postavu | Depositphotos

Drugim riječima, publika i dalje postoji, ali njeno pokretanje izgleda zahtjeva sve skuplje načine da se do njih dopre.

U tom smislu, "Dan razotkrivanja" ima produkcioni budžet od 115 miliona dolara, a njegova tačka rentabilnosti navodno iznosi 300 miliona dolara. Uprkos istorijskom prvom vikendu prikazivanja za originalni Spielbergov film, profitabilnost još nije zagarantovana. Upravo zato je film toliko značajan primjer za analizu. Problem nije potražnja; problem je mogućnost skaliranja.

Naravno, većina studijskih filmova namijenjenih odrasloj publici ne posluje ni približno na nivou Spielbergov novog ostvarenja. Ako produkcija filma srednjeg budžeta košta između 30 i 50 miliona dolara (vidjeti: Black Bag, The Bikeriders, Juror #2), slična potrošnja na linearno oglašavanje postaje prevelik teret. Film poput ovog može da opravda marketinšku kampanju od 80 miliona dolara jer se njegov finansijski maksimum mjeri stotinama miliona dolara. Drame srednjeg budžeta nemaju isti potencijal. Kao rezultat toga, starijoj publici je teže da otkrije takve filmove u bioskopima, pa oni sve češće završavaju na streaming servisima.

Spielberg je, od svih ljudi, predvidio ovaj razvoj događaja. Govoreći na otvaranju zgrade USC School of Cinematic Arts 2013. godine zajedno sa dugogodišnjim saradnikom George Lucasom, primjetio je da je film Lincoln skoro bio objavljen na HBO-u. Pored toga, Lucas se plašio da će visoki troškovi marketinga dovesti do toga da više filmova tog tipa završi na televiziji. "Put do bioskopa zaista postaje sve manji i manji", rekao je Lucas.

Trinaest godina kasnije, jedina značajna razlika u Lucasovom predviđanju jeste to što je Netflix, a ne HBO, najveći korisnik ove promjene. Prvi vikend filma nije opovrgao tu ideju. Ako išta, on pokazuje višu prepreku za ulazak. Film je pronašao svoju ciljnu publiku zahvaljujući osmerocifrenoj kampanji tradicionalnog TV oglašavanja i reditelju koji je sam po sebi brend.

Većina filmova i većina reditelja neće imati taj luksuz. Starija publika nije napustila bioskopsko iskustvo. Ali ako ekonomija dopiranja do nje predstavlja izazov čak i za pionira ljetneg blockbustera, studiji bi mogli nastaviti da ostavljaju ove gledaoce po strani.