Samostalni preduzetnici u RS: Rast obaveza u 2026. godini

Samostalni preduzetnici u Republici Srpskoj (RS), kojima je to osnovno zanimanje, morali su u ovoj godini da izdvoje 6.188,16 KM za doprinose i porez na dohodak (paušal). U 2026. godini taj iznos se povećava za oko 7,95 odsto ili dodatnih 492,12 KM i iznosiće oko 6.680,28 KM, ako predložene izmjene Zakona o doprinosima budu usvojene u Narodnoj skupštini RS.

Ovo je minimum obaveza za male preduzetnike (koji imaju promet do 50.000 KM godišnje), dok je za one koji imaju promet preko 50.000 KM godišnje iznos obaveza za 2026. godinu ukupno 7.280,28 KM, što je za 7,25 odsto više od obaveza koje su plaćali u 2025. godini.

Ako se samostalni preduzetnik nije registrovao kao mali preduzetnik i ne plaća paušal (50 KM mjesečno za prihode ispod 50.000 KM godišnje i 100 KM mjesečno za prihode od 50.000 do 100.000 KM godišnje), onda je u obavezi da plaća porez na dohodak od samostalne djelatnosti po stopi od 10 odsto na dobit, odnosno prihod umanjen za rashode.

Samostalnim preduzetnicima i onima koji obavljaju samostalna zanimanja obaveze koje moraju da plate su povećane od početka 2025. godine nakon što je izmijenjen Zakon o doprinosima i Zakon o porezu na dohodak.

Obaveze su trebale da rastu i od početka 2026. godine, ali je u Narodnu skupštinu Republike Srpske stigla nova izmjena Zakona o doprinosima kojima osnovica za obračun doprinosa ostaje na istom nivou, umjesto da raste, kako je prvobitno bilo planirano.

Obrazloženje izmjene Zakona o doprinosima Važećim zakonskim rješenjem predviđeno je da od 1. januara 2026. godine osnovica doprinosa za lica koja obavljaju preduzetničku djelatnost iznosi najmanje 80 odsto prosječne bruto plate u Republici Srpskoj za prethodnu godinu. U praksi je utvrđeno da bi povećanje osnovice na ovaj nivo imalo značajan finansijski teret za veliki broj preduzetnika, posebno malih i mikro subjekata, što bi negativno uticalo na njihovu održivost, likvidnost i sposobnost redovnog izmirivanja poreskih obaveza. Radi očuvanja povoljnog poslovnog ambijenta, sprečavanja gašenja preduzetnika, te podsticanja samozapošljavanja i razvoja preduzetništva, predlaže se izmjena zakona kojom se od 1. januara 2026. godine zadržava postojeće pravilo da minimalna osnovica doprinosa za preduzetnike iznosi najmanje 70 odsto prosječne bruto plate u Republici Srpskoj za prethodnu godinu. Ovim rješenjem obezbjeđuje se balans između fiskalne održivosti i realnih mogućnosti preduzetnika, uz nastavak podsticajnog tretmana ove kategorije obveznika.

 

Doprinosi

Naime, za 2025. godinu minimalna osnovica doprinosa iznosi 70 odsto prosječne bruto plate u Republici Srpskoj za prethodnu 2024. godinu. Taj iznos se u 2026. godini trebao povećati jer je propisano da osnovica doprinosa u idućoj godini iznosi 80 odsto prosječne plate. Međutim, novim izmjenama i dopunama Zakona o doprinosima predloženo je da se "od 1. januara 2026. godine preduzetnicima umanjuje najniža osnovica doprinosa, sa do sada propisanih 80 odsto na 70 odsto prosječne bruto plate u Republici Srpskoj za prethodnu godinu". Ove izmjene Zakona treba da usvoji Narodna skupština, a zasjedanje počinje 16. decembra 2025. 

Ako uzmemo navedeni prosjek, 70 odsto tog iznosa je 1.634,50 KM, što je osnovica za obračun doprinosa.

Doprinosi iznose 31 odsto i čine ih: doprinos za PIO 18,5 odsto, za zdravstvo 10,2 odsto, za dječiju zaštitu 1,70 odsto i za nezaposlenost 0,6 odsto. Tako je 31 odsto osnovice 506,69 KM mjesečno, što samostalni preduzetnici (osnovna djelatnost) moraju da plate.

Što se tiče onih koji su samostalnu djelatnost registrovali kao dopunsku, oni u ovoj godini nastavljaju da plaćaju doprinose za penzijsko i invalidsko osiguranje na osnovicu koja iznosi 30 odsto prosječne bruto plate u Republici Srpskoj. Doprinos za PIO iznosi 18,5 odsto osnovice. Osnovica je 700,50 KM, a na osnovu toga doprinosi za PIO iznose 129,59 KM mjesečno. Iste ove doprinose za PIO moraju da plaćaju i lica koja ostvaruju dohodak od samostalne djelatnosti, a korisnici su prava na penziju.

Ilustracija (Depositphotos)

 

Plaćanja doprinosa oslobađaju se lica koja ostvaruju pravo na penziju iz Fonda penzijskog i invalidskog osiguranja Republike Srpske ako ostvaruju primanja za rad u okviru neprofitnih organizacija koje se bave pružanjem socijalne pomoći.

Lica koja djelatnost obavljaju kao dodatnu i dalje su izostavljena od obaveze plaćanja doprinosa, zbog činjenice da se radi o licima koja tu djelatnost ne mogu obavljati ličnim radom, već isključivo preko zaposlenih radnika.

Podsjećamo, do 2025. godine, samostalni preduzetnici (osnovna djelatnost) plaćali su doprinose na osnovicu koju čini najmanje 60 odsto prosječne bruto plate u Republici Srpskoj za prethodnu godinu, a ako su tu djelatnost obavljali kao dopunsku ili dodatnu, nisu plaćali doprinose.

Samostalna zanimanja

Od ove godine proširen je broj samostalnih zanimanja koja po svojoj prirodi jesu posebne profesionalne ili intelektualne usluge, a ista lica ne mogu podnijeti zahtjev za plaćanje poreza kao mali preduzetnik.

Mjesečna osnovica za doprinose za samostalna zanimanja iznosi 100 odsto prosječne bruto plate u RS za prethodnu godinu. Tako 31 odsto od 2.335 KM iznosi 723,85 KM, što su obavezni mjesečni doprinosi za samostalna zanimanja.

Tu spadaju:

1. samostalne djelatnosti advokata, notara, zdravstvenih radnika, veterinara, turističkih vodiča, inženjera, arhitekata, istraživača, naučnika, pronalazača, stečajnih upravnika, tumača, vještaka, novinara, umjetnika, sportista, brokera,

2. računovodstvene, knjigovodstvene i revizorske djelatnosti, djelatnost poreskog savjetovanja, kao i djelatnost savjetovanja koje se odnosi na poslovanje i ostalo upravljanje,

3. djelatnosti reklamiranja, oglašavanja i istraživanja tržišta.

Ova zanimanja plaćaju i porez od 10 odsto na dobit, odnosno na razliku prihoda i rashoda.

Porez na dohodak

Ukupan godišnji prihod malog preduzetnika umjesto ranijih 50.000 KM, od 1. januara 2025. godine je 100.000 KM, s tim da taj prihod obuhvata zbir prihoda tog preduzetnika i sa njim povezanih lica koja obavljaju istu samostalnu djelatnost. Povezanim licima smatraju se bračni i vanbračni supružnici, djeca i usvojenici, roditelji i usvojioci, kao i braća i sestre koji žive u zajedničkom domaćinstvu sa samostalnim preduzetnikom.

Donji iznos poreza koji je mali preduzetnik dužan da plati podignut je od 2025. godine sa 600 KM na 1.200 KM godišnje. To znači da su umjesto dotadašnjeg paušala od 50 maraka mjesečno, preduzetnici morali da plaćaju 100 KM mjesečno.

Međutim, izuzetak su najmanji preduzetnici čiji godišnji prihod ne prelazi 50.000 KM, i za njih je zadržan raniji princip najnižeg iznosa poreza od 600 KM godišnje (50 KM mjesečno).

Fiskalna kasa i članarina Pored obaveza za porez i doprinose, samostalni preduzetnici kao fiksni trošak imaju i trošak za uslugu održavanja i podrške za fiskalnu kasu, koji iznosi 33,93 KM mjesečno, odnosno 407,16 KM godišnje. Takođe, članarina u Komori samostalnih preduzetnika Republike Srpske je obavezna i iznosi 2,90 KM mjesečno, odnosno 34,80 KM godišnje. Ova članarina je obavezna i obračunava se za sve samostalne preduzetnike od 2024. godine. Kazna za neplaćanje godišnje članarine je 400 KM.

Nerezidenti

U zakon je od 2025. godine dodato i oporezivanje nerezidenata. Porez na dohodak od samostalne djelatnosti koji nerezident ostvari povremenim obavljanjem djelatnosti, odnosno pružanjem usluga, plaća se po odbitku od ukupne naknade, odnosno dohotka, po stopi od 10 odsto bez prava na priznavanje rashoda, ako ugovorom o izbjegavanju dvostrukog oporezivanja nije drugačije uređeno.