text size
Avio-kompanije su otkazale stotine letova zbog velikog softverskog kvara na avionima kompanije Airbus SE. Pogođeno je više od 6.500 aviona, saopštio je evropski proizvođač u petak. Direktiva Evropske agencije za bezbjednost vazdušnog saobraćaja nalaže da se softver apdejtuje prije nastavka letenja. Kompanije širom svijeta požurile su da ažuriraju softver na avionima tipa A320, što je Airbusov najprodavaniji model, prizemljujući letove i remeteći planove hiljadama putnika.
Kolumbijska Avianca SA saopštila je da je više od 70 odsto flote pogođeno i da obustavlja prodaju karata do 8. decembra. Japanska ANA Holdings Inc. otkazala je 95 letova u subotu, što je pogodilo oko 13.200 putnika.
Bloomberg
Hitna softverska ispravka, izdata od Evropske agencije za bezbjednost vazdušnog saobraćaja kasno u petak, uslijedila je nakon nedavnog incidenta sa avionom JetBlue Airways Corp, kod kojeg je "intenzivno solarno zračenje" moglo da ošteti podatke ključne za održavanje kontrole leta.
Otkriće predstavlja ozbiljan problem za Airbus, s obzirom da je serija A320 najrasprostranjenija u njegovoj floti, sa više od 11.000 aviona u upotrebi. Iznenadni zahtjev za nadogradnjom predstavljao je i neugodno iznenađenje za prevoznike, posebno za one koji se oslanjaju isključivo na Airbus. "Airbus priznaje da će ove preporuke dovesti do operativnih poremećaja za putnike i klijente", saopštio je proizvođač.
U Americi, gdje su gužve zbog Dana zahvalnosti, operatori oko 1.600 aviona iz A320 serije pokušavali su da sprovedu ispravke uz minimalne poremećaje. Avio-kompanije i putnici već su se suočavali sa odlaganjima izazvanim lošim vremenom i nedavnim gašenjem Vlade koje je smanjilo obim vazdušnog saobraćaja.
American Airlines Group Inc. je saopštio da je od 209 pogođenih aviona, manje od 150 još uvijek zahtjevalo ažuriranje do 18h po centralnom američkom vremenu u petak. Direktiva dolazi nakon uznemirujućeg incidenta 30. oktobra, kada je avion JetBluea na letu od Cancúna ka Newarku doživio softverski kvar koji je doveo do iznenadnog poniranja bez pilotovog unosa komandi. Niko nije povređen, a avion je preusmjeren u Tampu na Floridi. Istraga je pokazala da je otkazao jedan od računara za kontrolu elevona, ELAC 2.
"Preliminarna tehnička procjena koju je uradio Airbus identifikovala je kvar na pogođenom ELAC-u kao mogući doprinosni faktor", saopštila je evropska regulatorna agencija. "Ako se ne popravi, ova situacija bi u najgorem slučaju mogla da dovede do nekontrolisanog pomjeranja elevatora koje može premašiti strukturne mogućnosti aviona."
Prema navodima upućenih, većina aviona može dobiti jednostavnu nadogradnju iz kokpita uz minimalno zadržavanje. Međutim, oko 1.000 starijih aviona zahtjeva fizičku hardversku nadogradnju i moraće da budu prizemljeni tokom trajanja održavanja.
Bloomberg
Mađarski niskobudžetni prevoznik Wizz Air Holdings Plc, koji ima flotu od oko 250 Airbus aviona, upozorio je da će neki letovi biti pogođeni tokom vikenda dok "odmah zakazuje" održavanje za svoje avione. Letovi su otkazani u Australiji i na Novom Zelandu u subotu, što je izazvalo poremećaje u saobraćaju, pošto su Qantasova Jetstar jedinica i Air New Zealand Ltd. prizemljili dio svojih A320 aviona radi softverske nadogradnje.
Britanska služba za civilno vazduhoplovstvo saopštila je da će avio-kompanije koje koriste pogođene modele u nekim slučajevima morati da promijene softver tokom narednih dana ili da ostanu prizemljene od nedjelje, iako je samo dio britanskih prevoznika pogođen. British Airways Plc, najveći britanski prevoznik sa skoro 150 aviona iz A320 serije, neće imati uticaj na putnike, navodi regulator.
FlightAware, koji prati kašnjenja i otkazivanja, pokazao je da je China Southern Airlines Co. imala 452 leta, od čega je 20 odsto pomjereno u subotu. EasyJet Plc je imao 323 leta, a 21 odsto se poremetilo do podneva po hongkonškom vremenu.
A320 se takmiči sa Boeingovim 737 modelom, a ove dvije serije uskotrupnih aviona čine okosnicu komercijalnog vazduhoplovstva. Airbus je već imao problema sa motorima na novijim A320neo modelima, koje proizvodi Pratt & Whitney, zbog čega su stotine aviona morale privremeno da budu povučene na servisiranje.
Bloomberg
A320 koristi tzv. fly-by-wire tehnologiju, koja se oslanja na elektronske signale umjesto hidrauličnih mehanizama. ELAC sistem upravlja ključnim parametrima leta, uključujući stabilizator, i održava avion unutar propisanog letnog omotača sprečavajući prekomjerne ili slučajne unose komandi.
Airbus je uveo ovaj avion kasnih 1980-ih, a njegov veliki uspjeh učinio je evropskog proizvođača svjetskim brojem 1, ispred Boeinga. Porodicu A320 danas čine manji A319, klasični A320 i veći, sve popularniji A321. Airbus je prije oko deceniju uveo nove, efikasnije motore. Najnovije unapređenje obuhvata i A320neo i klasične starije modele A320, saopštio je Airbus.
Softver postaje sve važniji za stabilan let u modernim avionima, iako kvarovi mogu imati katastrofalne posljedice. Boeing je prije nekoliko godina zabilježio dva uzastopna pada aviona 737 Max zbog softverskog sistema MCAS koji je pogrešno funkcionisao u letu.
.webp){kind=icon}
