Zašto evropski fudbalski klubovi mrze reprezentativne pauze

Nalazimo se na sredini prve reprezentativne pauze fudbalske sezone, koja je ove godine nešto drugačija. Umjesto dvije, pauza od klupskog fudbala ukupno će trajati tri sedmice.

Iako se duža reprezentativna pauza nekim navijačima i vlasnicima klubova čini prilično neprijatnom, promjena nije tako dramatična kao što se na prvi pogled čini. Sezona 2026/27. je, naime, prva u kojoj je na snazi izmijenjeni kalendar reprezentativnih utakmica pod okriljem FIFA-e.

Do sada su u prvoj polovini sezone postojale tri odvojene reprezentativne pauze, u septembru, oktobru i novembru, sa po dvije utakmice, a zatim još jedna u martu. FIFA je 2023. godine, s ciljem manjeg zadiranja u klupske sezone, potvrdila promjenu kalendara prema kojoj su septembarski i oktobarski termin spojeni.

Prema novom rasporedu, između 21. septembra i 6. oktobra je 16-dnevna pauza, tokom koje reprezentacije mogu odigrati četiri utakmice. Broj reprezentativnih pauza u prvoj polovini sezone tako je smanjen sa tri na dvije, dok je ukupan broj sedmica tokom kojih su klupska takmičenja prekinuta smanjen sa šest na pet.

Tokom klupske sezone ubuduće će biti samo tri reprezentativna termina: od 21. septembra do 6. oktobra, od 9. do 17. novembra te od 22. do 30. marta. Preostala dva termina su u junu i julu, kada je većina klupskih prvenstava već završena.

Ali ni to nije ublažilo nezadovoljstvo evropskih klubova, koji se s nacionalnim fudbalskim savezima oko puštanja igrača na reprezentativne utakmice spore već više od jednog vijeka.

Klubovi protiv reprezentacija

Spor između klubova i nacionalnih fudbalskih saveza seže gotovo do samih početaka profesionalnog fudbala. Klubovi, naime, nerado puštaju igrače na reprezentativne pauze prvenstveno zato što snose sav finansijski rizik, dok korist imaju drugi.

Plate igrača i dalje plaćaju klubovi, dok ih fudbalski savezi za reprezentativne utakmice dobijaju besplatno ili uz skromnu naknadu. Ako se igrač povrijedi dok igra za reprezentaciju, klub ostaje bez njegovih usluga, ali mu i dalje mora isplaćivati platu.

Napetosti između klubova i reprezentacija pojačale su se nakon takozvane Bosmanove presude 1995. godine. Evropski sud je, naime, odlučio da igrači iz zemalja EU nakon isteka ugovora mogu bez obeštećenja preći u drugi klub, a istovremeno je ukinuo ograničenja u vezi s brojem fudbalera iz drugih članica EU.

Presuda je dodatno ojačala položaj igrača i ubrzala internacionalizaciju klubova, a posredno i napetosti između klubova i reprezentacija. Budući da su klubovi počeli ulagati ogromne iznose u transfere igrača, a tokom reprezentativnih pauza potom gubili kontrolu nad njima, žalili su se na finansijski teret povreda i preopterećenosti.

Bosmanovu presudu pratilo je osnivanje grupe velikih klubova G-14 1997. godine, koja je od nadležnih organa tražila obeštećenje u slučaju povreda. Belgijski klub Charleroi, naime, pokrenuo je pravni postupak protiv FIFA-e zbog povrede marokanskog reprezentativca Abdelmajida Oulmersa tokom reprezentativne dužnosti. Spor je trajao nekoliko godina, a grupu G-14 kasnije je zamijenilo Evropsko udruženje klubova (ECA), koje je ispregovaralo skroman sistem osiguranja i naknada.

Bloomberg

 

FIFA-ini bombončići klubovima

FIFA od 2012. godine u okviru programa Club Protection Programme (CPP) klubovima pokriva plate igrača koji se povrijede tokom reprezentativnih obaveza, ali samo pod određenim uslovima.

Igrač zbog povrede mora biti odsutan najmanje 28 uzastopnih dana, a povreda mora nastati u okviru događaja koji FIFA definiše kao "nesreću". Program može pokriti igračevu platu u iznosu do najviše 7,5 miliona eura, i to do trenutka kada ponovo bude sposoban da nastupa za klub.

FIFA je uoči Svjetskog prvenstva u Južnoj Africi 2010. godine osnovala i Club Benefits Programme, u okviru kojeg fudbalski klubovi dobijaju dio prihoda od Svjetskog prvenstva za igrače koje ustupaju reprezentacijama. Program je uveden kao odgovor na dugogodišnje napetosti između klubskog i reprezentativnog fudbala.

Za Svjetsko prvenstvo 2026. godine FIFA je klubovima namijenila rekordnih 355 miliona dolara, oko 70 odsto više nego 2022. godine. Prvi put su dio novca dobili i klubovi za igrače koji su nastupali samo u kvalifikacijama. Program je inače odvojen od Club Protection Programmea, koji klubovima obezbjeđuje naknade u slučaju određenih dugotrajnih povreda igrača tokom reprezentativnih obaveza.

Preopterećenost igrača

Problem predstavlja i sve zgusnutiji raspored. Fudbaleri igraju više utakmica Lige šampiona, domaćih liga i kup takmičenja, kao i dodatne reprezentativne utakmice, među kojima je i Liga nacija, osnovana prije nekoliko godina.

Klubovi takođe upozoravaju na duga putovanja fudbalera koji nisu iz Evrope, nakon kojih se igrači često vraćaju umorni ili povrijeđeni, dok zbog prilagođavanja vremenskim zonama gube dodatne dane treninga.

Međunarodni sindikat profesionalnih fudbalera FIFPRO u istraživanju među 1.055 profesionalnih fudbalera iz najvećih evropskih liga utvrdio je da je čak 55 odsto igrača zbog prenatrpanog rasporeda pretrpjelo povrede. Čak 40 odsto njih u međuvremenu je reklo da je zgusnut raspored negativno uticao na njihovo mentalno zdravlje.

Polovina ispitanih takođe je rekla da su im klupska i reprezentativna takmičenja skratila period odmora. Gotovo polovina, 46,5 odsto igrača, radije bi imala duže, ali rjeđe reprezentativne pauze.

Dodatna pitanja o preopterećenosti igrača otvara i novi format reprezentativne pauze. Brojni engleski sportski komentatori, naime, upozoravaju da je teško zamisliti da će engleski reprezentativci u deset dana započeti sve četiri utakmice u dresu Tri lava.

Klubovi engleske Premijer lige, koji za razliku od svojih konkurenata u Španiji i Njemačkoj nemaju zimsku pauzu, zbog toga su pred aktuelnu reprezentativnu pauzu povukli neke od svojih engleskih reprezentativaca, među kojima su Cole Palmer, Marcus Rashford, Kobbie Mainoo, Tino Livramento i Declan Rice.

Međutim, takve odluke otvaraju i pitanje pravednosti, jer neki igrači dobijaju gotovo tri sedmice odmora, dok drugi u istom periodu moraju odigrati više zahtjevnih reprezentativnih utakmica.

Produžena reprezentativna pauza već je donijela i neke povrede. Njemački reprezentativac Kai Havertz zadobio je povredu mišića zadnje lože na utakmici protiv Holandije, a sličnu povredu zadobio je i holandski napadač Brian Brobbey.

Povrede igrača klubove skupo koštaju. Prošlogodišnji izvještaj osiguravajuće kuće Howden procjenjuje da su klubovi iz pet najvećih evropskih liga u posljednjih pet godina ukupno pretrpjeli 22.596 povreda, dok je njihov finansijski trošak procijenjen na 2,97 milijardi funti.

Klubovi Premijer lige činili su čak 24 odsto svih povreda, a samo za plate povrijeđenih igrača potrošili su više od milijardu funti. Najveći trošak povreda među engleskim klubovima imao je Manchester United, oko 154,5 miliona funti.