Kako su klubovi Premijer lige obilježili ovogodišnji prelazni rok

U evropskom fudbalu postoji izraz koji se odnosi na ogromne iznose novca koje fudbalski klubovi obično plaćaju za transfere engleskih igrača u odnosu na njihovu stvarnu tržišnu vrijednost. Naziva se "engleski porez", a čini se da bi ovog ljeta taj izraz trebalo proširiti na porez Premijer lige.

Očekivalo se da će evropski klubovi u ovom prelaznom roku potrošiti mnogo novca na nove igrače, s obzirom na to da je godina Svjetskog prvenstva, kada klubovi za uspješne igrače na Mundijalu traže višu cijenu. Ali niko nije očekivao tako visoke iznose.

Prema podacima o transferima britanskog lista Guardian, evropski klubovi iz pet najjačih liga – engleske, španske, njemačke, italijanske i francuske – do četvrtka su u ljetnom prelaznom roku ukupno potrošili 6,2 milijarde evra na nove igrače.

To je ipak manje nego tokom prošlogodišnjeg ljetnog prelaznog roka, kada je ukupna potrošnja iznosila 6,55 milijardi evra, s tim da treba imati u vidu da brojni klubovi transfere realizuju upravo posljednjeg dana prelaznog roka, koji je ove godine pao na ponedjeljak, 31. avgust.

Ovogodišnji ljetni prelazni rok u mnogo čemu je rekordan, iako je rekordni transfer Neymara iz Barcelone u PSG prije devet godina, vrijedan 222 miliona evra, i dalje nedostižan.

Englezi troše najviše

Za astronomske transfere prvenstveno su odgovorni engleski klubovi, posebno engleska "velika šestorka" – u posljednjih nekoliko godina najuspješniji klubovi Premijer lige Arsenal, Manchester City, Manchester United, Liverpool, Tottenham i Chelsea. Oni trenutno čine čak 48 odsto novca koji su engleski prvoligaši ovog ljeta potrošili na nove igrače.

Engleski klubovi su do četvrtka na transfere potrošili čak 3,17 milijardi evra. Prosječna cijena najskupljih pojačanja u Premijer ligi udvostručila se u posljednjoj deceniji, dok transferi vrijedni više od 100 miliona evra više nisu rijetkost.

Kako navodi Sky Sports, važna prekretnica za englesku prvu ligu bio je transfer engleskog reprezentativca Jacka Grealisha iz Aston Ville u Manchester City za 115 miliona evra 2021. godine (100 miliona funti). Taj transfer, zajedno s transferom Romelua Lukakua, vrijednim gotovo 113 miliona evra, postavio je novo cjenovno mjerilo za ligu.

Između 2016. i 2023. godine cijene u najskupljoj četvrtini transfera bile su relativno stabilne, a zatim su počele naglo da rastu. Godine 2023. granicu od 100 miliona funti (odnosno 115 miliona evra) premašili su Enzo Fernández, Moisés Caicedo i Declan Rice, a kasnije i Florian Wirtz i Alexander Isak.

U aktuelnom prelaznom roku visoka obeštećenja dostigli su i drugi igrači, koji, prema riječima brojnih fudbalskih analitičara i komentatora, više ne pružaju dovoljno visok nivo igre da bi mogli opravdati svoje cijene.

Uzmimo za primjer tri zvučna transfera u Premijer ligi ovog ljeta. Manchester City je za Elliota Andersona, vezistu Nottingham Foresta i engleske reprezentacije, platio vrtoglavih 135 miliona evra, što je znatno iznad njegove tržišne vrijednosti, koja je prema podacima portala Transfermarkt na dan transfera iznosila 110 miliona evra.

Tottenham je Newcastle Unitedu za Italijana Sandra Tonalija platio 108 miliona evra, dok je njegova tržišna vrijednost iznosila 80 miliona evra. Chelsea je, pak, za engleskog reprezentativca Morgana Rogersa Aston Villi platio 138 miliona evra, dok je njegova tržišna vrijednost bila 90 miliona evra.

Prosječna vrijednost takozvanog vrhunskog transfera – odnosno najskupljih 25 odsto javno objavljenih trajnih transfera u Premijer ligi – tako je porasla sa 44,4 miliona evra u sezoni 2024/25. na 68,8 miliona evra u sezoni 2026/27, navodi Sky Sports.

Bloomberg

 

Šta omogućava takvo rasipanje novca u Premijer ligi

Rast prvenstveno omogućavaju visoki prihodi od televizijskih prava, sponzorstava i drugih komercijalnih aktivnosti. Čak i klubovi iz sredine tabele često zarađuju više od učesnika Lige šampiona iz drugih evropskih zemalja. Zbog toga mnogi više nisu primorani da prodaju svoje zvijezde, a njihova poboljšana finansijska pozicija dodatno podiže cijene transfera.

Visoku potrošnju u ligi omogućavaju rekordni prihodi engleskih klubova, koje kompanija Deloitte za ovu sezonu procjenjuje na 8,5 milijardi evra. Rast prihoda posljedica je i dobrih rezultata engleskih ekipa u UEFA takmičenjima. Uprkos rastućim prihodima, klubovi Premijer lige od sezone 2017/18. zbirno nisu ostvarili profit, zaključuje fudbalski portal Football Benchmark u svojoj analizi.

Tim Bridge, partner u Deloitteovoj grupi za sportsko poslovanje, rekao je za Financial Times da je Premijer liga daleko ispred konkurentskih liga, ali da engleski klubovi dodatne prihode prečesto troše na kupovinu igrača i njihove visoke plate.

"Sa finansijskog stanovišta, to je gotovo kao da liga sama sebe proždire, jer klubovima svake godine trebaju značajni dodatni izvori finansiranja", rekao je.

Finansijska pravila nisu zaustavila visoku potrošnju na igrače. Plaćanje obeštećenja često se raspoređuje na više godina, čime se smanjuje njihov neposredni računovodstveni efekat. Transferi vrijedni više od 115 miliona evra zato će vjerovatno i dalje biti uglavnom domen najvećih engleskih klubova, ali već su mnogo bliže pravilu nego izuzetku. Takva zabrinutost bila je djelimično razlog za uvođenje novih pravila ove sezone, koja ograničavaju potrošnju klubova na igrače na 85 odsto njihovih prihoda povezanih s fudbalom.

Prema podacima Transfermarkta, među deset najvećih potrošača u ljetnom prelaznom roku čak je sedam engleskih klubova. Londonski Chelsea ponovo je na vrhu, jer je ovog ljeta na transfere potrošio gotovo 400 miliona evra.

Drugi je Tottenham sa 354 miliona evra, dok je na trećem mjestu Manchester City sa 273 miliona evra izdvojenih za transfere. Među prvih deset su još Newcastle, Arsenal, Manchester United i Ipswich, koji se ove godine vratio u Premijer ligu i za igrače potrošio čak više od Barcelone.

Englezi nisu jedini

Međutim, engleski prvoligaši nisu jedini koji ovog ljeta rasipaju novac na igrače čije su vrijednosti prenapuhane. Jedan od najzvučnijih transfera ovog ljeta bio je prelazak Yana Diomandea iz njemačkog RB Leipziga u madridski Real. Kraljevski klub za njega je platio 125 miliona evra, što znači da ga je, u odnosu na njegovu procijenjenu vrijednost od 51,8 miliona evra, preplatio čak 73,2 miliona evra.

Ako iz ovogodišnjeg prelaznog roka izuzmemo engleske klubove iz Premijer lige, Real Madrid je sa 225 miliona evra najveći potrošač u evropskom fudbalu. Slijede španska Barcelona sa 174 miliona evra i italijanski AC Milan, koji je za pojačanja, među kojima su Gonçalo Ramos i Diego Moreira, izdvojio 160 miliona evra.

Upada u oči i odsustvo nekih od najuspješnijih evropskih klubova. Osvajač posljednja dva finala Lige šampiona, pariški PSG, ovog je ljeta za transfere potrošio "samo" 152 miliona evra, minhenski Bayern 106 miliona evra, a italijanski Inter 101 milion evra.